آمار نظرسنجی

نرخ نهایی خرید تضمینی محصولات کشاورزی در سال ۱۳۹۳ بر اساس مصوبه هیئت دولت

نام محصول

قیمت نهایی در سال ۹۳ برحسب کیلوگرم/ریال

گندم

۱۰۵۰۰

گندم دوروم

۱۰۸۰۰

جو

۷۸۰۰

ذرت دانه ای

۸۷۰۰

چغندرقند

۲۱۰۰

پنبه وش

۲۲۰۰۰

دانه سویا

۱۷۰۰۰

آفتابگردان

۱۸۵۰۰

کلزا

۱۹۰۰۰

گلرنگ

۱۸۵۰۰

عدس

۲۰۰۰۰

نخود

۱۹۰۰۰

لوبیا چیتی

۱۸۰۰۰

لوبیا سفید

۱۸۰۰۰

لوبیا قرمز

۱۷۸۰۰

سیب زمینی پاییزه

۳۰۰۰

سیب زمینی بهاره

۳۰۰۰

پیاز پاییزه

۲۰۰۰

پیاز بهاره

۲۰۰۰



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : پنجشنبه دوازدهم تیر 1393

كاشت

عمق كاشت سيرچه ها بايد 5/2 تا 5 سانتيمتر (از سطح خاك تا نوك سيرچه) باشد. فاصله آنها در روي رديف 5/7 تا 15 سانتيمر  و فاصله رديفها از يكديگر 20 تا 40 سانتيمتر باشد. هرچه منطقه كشت سردتر باشد عمق كاشت نيز بايد كمي بيشتر شود تراكم كاشت، زماني بيشتر در نظر گرفته مي شود كه خسارتي به مزرعه وارد شوديا زماني كه خاك خيلي حاصلخيز باشد.فاصله بيشتر بين رديفها باعث كنترل آسانتر علفهاي هرز و نفوذ بيشتر نور خورشيد مي شود.



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : شنبه دوم شهریور 1392

کاشت، داشت و برداشت سیب زمینی

سیب زمینی با نام علمی solanum tuberosum        ونام انگلیسی potato       یكی از گیاهان غده ای است كه در مقایسه با سایر گیاهان زراعی از نظر اهمیت در دنیا بعد از غلات نقش مهمی را در تغذیه ی مردم دنیا ایفا می كند.سیب زمینی بومی آمریكای جنوبی و اصل آن از كشور پرو می باشد. در زمان های قدیم گونه ای از این گیاه به نام solanum andegina       برای اولین بار از آمریكای جنوبی به اسپانیا برده شد و در طی قرن 18 از این كشور به سراسر اروپا گسترش یافت .در ابتدا كشت سیب زمینی فقط در مناطق محدودی از اروپا در كاخ های سلطنتی ومنازل به عنوان گیاه زینتی مرسوم بوده است و طبق شرایط برای اولین بار در كشور ایرلند به منظور تغذیه مورد كشت وزرع قرار گرفت.این گیاه حدود 220سال پیش سیرجان ملكوم سفیر دولت انگلیس در ایران به فتحعلی شاه قاجار هدیه و ابتدا در مرحله پشند واقع در اطراف تهران كشت گردید.



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : چهارشنبه دوم مرداد 1392

زراعت سير(قسمت اول)

مقدمه

سير احتمالا اولين بار در آسيا مركزي نزديك مغولستان يا افغانستان كشت و سپس توسط مهاجرين اوليه به شرق اروپا و شرق آسيا منتقل شده است .درگذشته ايران يكي از صادر كنندگان سير به كشورهاي اروپايي بوده كه متاسفانه به علت بي توجهي به اين محصول امروز ساير كشورهاي جهان مانند چين ، كره ، اسپانيا ، مصر، تايلند ، آرژانتين و آمريكا با عملكرد و توليد بالاي اين محصول و ارائه به موقع به بازار جزء صادر كنندگان اصلي اين گياه در آمده اند .

سير از گياهان علفي است و دربين گياهان پيازي از لحاظ توليد جهاني پس از پياز خوراكي قرار دارد كه به آساني انبار مي شود و مصارف غذايي و دارويي دا رد .مردمان جنوب اروپا و آسيا در بيشتر غذا ها از سير استفاده مي كنند .سير در مقايسه با داروهاي تجارتي ايمن و ارزا ن مي باشد و به سهولت در دسترس است .سير در شرايط مختلف آب وهوايي و انواع خاك ها كشت مي شود و آفات كمي دارد .

اگر چه كشت و كار سير آسان به نظر مي رسد اما سير كاران در اغلب موارد سير هاي درشتي توليد نمي كنند كه در اين مطلب نكاتي در مورد بهبود توليد سير ارائه خواهد شد .سير داراي منابع ژنتيكي ارزشمندي است .اگر چه سير نمي تواند بذر حقيقي توليد كند (تاكثير به روش غير جنسي )اماداراي نژاد هاي متنوعي است كه براي سير خواران قابل تشخيص است .درباره كشت سير اطلاعات زيادي وجود ندارد .بايد توجه داشت كه كاشت علمي سير باعث افزايش عملكرد كمي و كيفي آن خواهد شد بنابراين افراد علاقمند به توليد سير ، دانشجويان و كارشناسان زراعت و باغباني با مطالعه اين نشريه با كشت و كار سير بهتر و بيشتر آشنا مي شوند .

در چين باستان سير براي محافظت در برابر طاعو ن استفاده مي شد .آلبرت شوايتزر بسياري از بيماريها با سير درمان مي كرد در طي دو جنگ جهاني نام مستعار پني سيلين روسي را به خود گرفت چون از ضماد آن براي پانسمان زخم ها و دمان عفونت ها به ويژه قانقاريا استفاده مي كردند . سير قبل از جنگ جهاني دوم بيشترين استفاده دارويي را در آلمان داشت .

امروزه سير به صورت قرص و كپسول در صنايع داروسازي براي كاهش كلسترول خون ، تنظيم فشار خون ، ناراحتيهاي قلب و عروق ، سرما خوردگي و آنفولانزا مورد استفاده قرار مي گيرد.سير در جلوگيري از لخته شدن و انعقا خون موثر است .باعث كاهش مقدار فشار و قند خون ، پيشگيري از بروز سرطان و درمان بسياري از بيماريهاي تنفسي ، ريوي و گوارشي مي شود .در سال هاي  اخير نقش عصاره اين گيا ه در توقف رشد قارچ ها نيز گزارش شده است.

چگونگي رشد و نمو گياه سير

گياه سير از پياز بزرگتر و60 تا 120 سانتي متر ارتفاع دا رد و در بخش فوقاني داراي گل هاي ارغوا ني - سفيد است.ريشه يا سير مركب حدود 180گرم وزن دا رد و از 4 تا 15سيرچه (حبه سير) و بعضي اوقات بيشترتشكيل شده است .هر سيرچه در يك پوسته كاغذي كه از دو برگ تشكيل شده پيچيده است وحدود 3گرم وزن دا رد .پوسته هايي مشابه ، سيرچه ها را در بر مي گيرند .سيرچه ها در حقيقت برگ هاي ضخيم شده تغيير شكل يافته اي هستند كه هر سيرچه ، از نظر فني يك سير است .

- ساقه گل دهنده ساقه اي گرد ، نرم و ساده است كه از آخرين تك برگ رشد كرده ودر بخش فوقاني حلقه اي شده و چتري را با گل هاي نا بارور سفيد و كوچك بوجود مي آورد .البته ساقه حقيقي در داخل خاك مي ماند كه كوچك وپهن است .



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : پنجشنبه بیست و سوم خرداد 1392

  کاشت، داشت و برداشت عدس

کاشت:

در ایران گیاه را بصورت بهاره در خاکهایی که در طی زمستان رطوبت ذخیره کرده اند می کارند. لازم به ذکر است در بعضی مناطق عدس در تناوب یکساله با غلات مخصوصاًَ پس از برنج به عنوان کود سبز کاشته می شود و یا بصورت کشت درهم اغلب با جو، خردل، نیشکر پائیزه یا کرچک کاشته می شود عدس سازگاری زیادی به انواع خاکها نشان می دهد و می توان در خاکهای رسی سنگین تا شن لومی آن را کاشت عدس در خاکهای با حاصلخیزی متوسط تا کم نیز واکنش خوبی نشان می دهد. عدس را در خاکهای با PH حدود 5/5 تا 9 می توان کاشت. البته بسیاری از ژنوتیپهای عدس به شوری خاک حساس هستند هر چند مقاومت به شوری در عدس بیشتر از لوبیا سبز، سویا و لوبیا چشم بلبلی و کمتر از بسیاری از غلات مانند نخود، خلرو باقلا می باشد.


  نحوه آماده سازی زمین و تاریخ کاشت:

نحوه آماده سازی زمین به نوع خاک وسیستم کاشت بستگی دارد. هدف از شخم تهیه بستری نرم، فشرده و فارغ از علف هرز است که ضمن افزایش سرعت جوانه زنی مقدار بیشتری آب در خود نگه می دارد. زمین 1 یا حداکثر 2 مرتبه شخم می خورد که نوبت دوم به منظور پوشاندن بذر است. کاشت در عمق 4 تا 5 سانتی متری کافی است و افزایش وزن خشک و جوانه زنی مطمئن تر خواهد بود. تأخیر در جوانه زنی به علت کاشت عمیق چنانچه در درجه حرارت کم باشد افزایش می یابد. کاشت به صورت هیرم کاری در خاکهای با بافت سنگین که سله می بندند یا در زمینهای غیر مسطح که احتمال غرقاب شدن وجود دارد دارای مزیت است. تاریخ کاشت اثرات قابل ملاحظه ای بر عملکرد عدس دارد زیرا تغییر در تاریخ کاشت منجر به تغییر شرایط محیط گیاه در طی رشد می شود. تاریخ کاشت مطلوب گیاه از محلی به محل دیگر و گاهی از ژنوتیپی به ژنوتیپ دیگر فرق می کند. تاریخ کاشت مناسب در دشتهای شمالی و مرکزی هند اواسط آبان تا اواسط آذر است در هیمالیا که زمستان طولانی تر و رطوبت بیشتر است کاشت عدس بطور مطلوب تا اواخر آذرماه نیز امکان پذیر است. در ارتفاعات پائین منطقه غرب آسیا کاشت در اوایل زمستان محصول بهتری نسبت به کاشت در اواخر زمستان یا بهار دارد در ارتفاعات بالای مناطقی از ایران تاریخ کاشت مناسب. اوایل بهار است البته با تأخیر در کاشت در این مناطق عملکرد کاهش می یابد ولی مقدار پروتئین اضافه می شود.



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : چهارشنبه هجدهم اردیبهشت 1392

  دستورالعمل فنی زراعت گندم ديم

آماده‌سازي زمين

تناوب آيش ـ غلات :

 خاك‌ورزي اوليه : شخم با گاو‌آهن قلمي به عمق 25-20 سانتي‌متر بعد از برداشت گندم زماني كه خاك نسبتاً خشك باشد.

خاك‌ورزي ثانويه : به منظور كنترل علف‌هاي هرز و جلوگيري از تبخيردر بهار قبل از گل دهی علف‌هاي هرز با استفاده از پنجه غازي به عمق 10 سانتی متر.

تناوب حبوبات ـ غلات :

اوليت اول : شخم با گاو‌آهن قلمي به عمق حداكثر 20 سانتي‌متر + ديسك بعد از برداشت حبوبات

اولويت دوم : استفاده از پنجه غازي به عمق 10-8 سانتي‌متر + ماله قبل از كاشت گندم

تبصره : در مناطقي كه بنابر توصيه و آزمون خاك نياز به زيرشكني دارد، قبل از عمليات شخم، بايد زيرشكني انجام شود.

مرحله كاشت

انتخاب بذر:

استفاه از ارقام و بذور اصلاح شده مناسب با مناطق سردسير كه بوجاري و برعليه بيماري‌هاي قارچي خصوصاً سياهك ضد عفوني شده باشد.

ميزان بذر:

ميزان بذر در واحد سطح عموماً بسته به ميزان بارندگي، توزيع بارش، نوع خاك، كيفيت آماده‌سازي زمين، تاريخ كاشت، روش كاشت و خصوصيت رقم مورد كاشت (تعداد پنجه، وزن هزار دانه، كودپذيري و ...) متفاوت است ولي در مناطق سردسير و معتدل سرد تراكم مناسب بذر در واحد سطح 350 دانه در متر مربع است. در مناطقي كه خطر خسارت سرما وجود دارد،  تراكم  400 دانه در متر مربع و در مناطقي كه بارندگي كمتر از 300 ميلي‌متر و توزيع نسبتاً نامناسب دارند، تراكم بذر320 - 300 دانه در متر مربع توصيه مي‌شود.

تاريخ كاشت:

در مناطق خيلی سرد كوهستاني از اواخر شهريور تا نيمه اول مهرماه و در مناطق سردسير از اول مهرماه لغايت 20 مهرماه مهم‌ترين زمان كاشت گندم ديم است.

روش كاشت (عمق فاصله بذور و نوع بذركار):

كاشت عمیق موجب كاهش درصد سبز و كاهش تعداد پنجه‌هاي بارور مي‌شود كه سبب كاهش عملكرد و كاهش عملكرد مي‌شود. مناسب‌ترين عمق كاشت بذر گندم در مناطق سردسير 6-4 سانتي‌متر است استفاده از دستگاه‌هاي بذركار (خطي‌كار) غلات با شياربازكن ديسكي بهتر از خطي كارهاي با شياربازكن بيلچه‌اي است. مناطقي كه خطر فرسايش وجود ندارد و بستر بذر صاف و مسطح است استفاده از خطي‌كارهاي سطحي كار (فاصله رديف‌ها 15-12 سانتي‌متر عمق كاشت حدود 5 سانتي‌متر) و در زمين‌هاي سخت و شيب‌دار و بستري كه آماده‌سازي زمين خوب انجام نگرفته است استفاده از خطي‌كار عميق كار (فاصله رديف‌ها 20-17 سانتي‌متر و عميق كشت 6-4 سانتي‌متر) توصيه مي‌شود. عمق كاشت مناسب گندم آذر 2  مقدار 4-2 سانتيمتر ميباشد.

كود‌هاي شيميايي:

نیتروژن: زمان مطلوب مصرف كود‌هاي نیتروژنی در پائیز همزمان با کاشت و به صورت جایگذاری سردسیری در زیر بستر بذر (5-3 سانتي‌متر زیر بستر بذر) می باشد که برای رقم سرداری میزان 40 تا 45 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و برای رقم آذر 2 و ارقام جدید معرفی شده برای مناطق سرد و نیمه 50 تا 60 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار از منبع اوره می باشد.

 فسفر: مصرف كود‌هاي فسفری باید براساس آزمون خاك باشد و در مناطقی که میزان فسفر قابل جذب در  خاک کمتر از 9 میلی گرم در کیلوگرم باشد با مصرف کودهای فسفری تا این حد در پائیز همزمان با کاشت جبران شود.

عناصر کم مصرف آهن، منگنز، روی، مس و بور: مصرف این عناصر همانند فسفر بر اساس آزمون خاک و جبران کمبود از حد بحرانی می باشد. حد بحرانی آهن، 8 میلی گرم در کیلوگرم، منگنز 11 میلی گرم در کیلوگرم، روی 1 میلی گرم در کیلوگرم، مس 5/1 میلی گرم در کیلوگرم و بور 8/0 میلی گرم در کیلوگرم در آزمایشات واسنجی در استان های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه تعیین شده است. این کودها در صورت نیاز همزمان با کاشت و به صورت نواری مصرف خواهد شد.

مرحله داشت

آبياري تكميلي:

در صورت امكان آبياري تكميلي در پاييز بعد از انجام عمليات كاشت خصوصاً در مناطق سردسير به علت تأخير در بارندگي مؤثر پاييزه و عدم تناسب درجه حرارت با بارش، موجب سبز كامل مزرعه در پاييز مي‌گردد.

1ـ آبياري تكميلي به مقدار 100 ميلي‌متر بلافاصله بعد از كشت در اول مهرماه

2ـ آبياري تكميلي به مقدار 75 ميلي‌متر بعد از كشت در 10 مهر ماه

3ـ آبياري تكميلي به مقدار 50 ميلي‌متر بعد از كشت در 20 مهرماه

كنترل عف‌هاي هرز:

هدف از كنترل علف‌هاي هرز در مزارع گندم ديم كاهش جمعيت آنان به حدي است كه به محصول خسارت وارد نكرده و كيفيت محصول برداشت شده را كاهش ندهد. براي كنترل علف‌هاي هرز مزارع گندم ديم استفاده از روش‌هاي تلفيقي و مديريت علف‌هاي هرز از قبيل ممانعت از كشت بذور آلوده به بذر علف‌هاي هرز و بوجاري بذور مصرفي، پاكيزه كردن ماشين‌آلات كشاورزي قبل از استفاده و ورود آنان به مزرعه، جلوگيري از تردد دام از مناطق آلوده در مزرعه، كشت گندم در تناوب با ساير محصولات و خود‌داري از كشت متوالي آن، استفاده از آيش، كشت در زمان مناسب، كشت با تراكم مناسب و در نهايتاً استفاده از سموم علف‌كش نازك‌برگ و پهن‌برگ با توصيه مؤسسه تحقيقات گياه‌پزشكي و سازمان حفظ نباتات (از زمان جوانه‌زني تا مرحله پنجه‌زني)

كنترل آفات:

1ـ ديده‌باني محصول جهت كنترل جمعيت آفات مهم گندم، مانند سن، رشته روسي، تريپس، شپشك ريشه، سوسك سياه ـ زنبور ساقه‌خوار و ....

2ـ حفظ و حمايت زنبورها و مگس‌هاي پارازيتوئيد براي مبارزه بيولوژيك با آفات

3ـ كنترل‌ شيميايي افت سن گندم (مادر) در اوايل بهار، در صورتي كه تعداد سن به فرم مبارزه رسيده باشد بلافاصله پس از ريزش شن

4ـ كنترل شيميايي پوره سن دوم گندم در صورتي كه به نرم مبارزه رسيده باشد (بدون تأخير در اولين فرصت)

5ـ استفاده از سموم توصيه شده و زير نظر كارشناسان حفظ نباتات

برداشت

زمان برداشت:

بهترين زمان برداشت هنگامي است كه محور بين خوشه و برگ پرچم (بالاترين برگ) گندم از رنگ سبز به زرد تغيير يافته و رطوبت دانه بین 15 تا 20 درصد باشد.

با توجه به اينكه كاربرد ماشين‌آلات برداشت(كمباين ـ دروگر) سبب سرعت در برداشت و بهبود كيفي و كمي محصول مي‌شد لذا عدم دقت كافي در برداشت سبب بروز ضايعات مي‌شود.

 



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : پنجشنبه بیستم مهر 1391

موارد مهم و مؤثر در افزايش كميت و كيفيت توليد در زراعت چغندرقند

زراعت چغندرقند به روش سنتي و نيمه مكانيزه پرهزينه مي باشد بطوريكه عملكرد 30-25 تن ريشه در هكتار معادل هزينه هاي توليد مي باشد. از اين رو بايد كميت و كيفيت توليد بالا برده شود تا زراعت اين محصول توجيه اقتصادي داشته باشد.

اميدواریم  اين مطالب مورد استفاده زارعين و مروجين قرار گرفته و گامي در جهت افزايش بهره وري از آب و زمين و دسترنج كشاورزان باشد.

 انتخاب زمين :

خاكهايي با بافت متوسط و نسبتاً‌ عميق براي زراعت چغندرقند مناسب مي باشند. در خاكهاي با شوري كم و اصطلاحاً لب شور نيز مي توان چغندرقند كشت نمود. ولي با بالا رفتن شوري محصول كاهش مي يابد. خاكهاي خيلي سبك و خيلي سنگين مناسب رشد اين گياه نيستند.

 

  تناوب زراعي :

چغندرقند گياهي وجيني است كه ضمن كاهش تراكم علف هاي هرز حاصلخيزي خاك را بهبود مي‎بخشد. لذا براي كاهش جمعيت علف هرز، آفات و بيماريها بايد چغندرقند در تناوب زراعي مناسب قرار گيرد. در يك قطعه زمين حداكثر سه سال يك بار چغندر كشت شود. اگر كشت در يك قطعه هر پنج سال يك بار صورت گيرد مناسب تر خواهد بود. از تناوبهاي مناسب مي توان (غلات، غلات، چغندرقند) يا (چغندرقند، غلات، گياه علوفه اي) يا (چغندرقند، غلات، سيب زميني، غلات، گياه علوفه اي) و يا (چغندرقند، يونجه، يونجه، يونجه، غلات) را نام برد. غلات شامل گندم، جو، ذرت و سورگوم مي باشد. توصيه اكيد مي شود بقاياي چغندرقند و ساير محصولات زراعي به نحو مناسب به زمين برگردانده شود تا حاصلخيزي خاك افزايش يابد.

 



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : دوشنبه بیست و ششم تیر 1391

زراعت کلزا

مقدمه


كلزا يك محصول روغني در شمال ايالت داكوتا آمريكا مي باشد كه حدود 88 درصد كلزاي اين كشور در اين ايالت مورد كشت قرار مي گيرد . كلزا يك گياه روغني خوراكي است كه در سال1970 توسعه يافته و شامل 40 درصد روغن مي باشد .
واژه كلزا نامي است كه به وسيله كروشرز (انجمن دانه هاي روغني غرب كانادا) انتخاب شده است . واريته هاي كلزا اغلب شامل كمتر از 2 درصد اسيد اورسيك و همچنين 30 ميكرو مولكول گلوكز در هر گرم بذر مي باشد كشاورزان كانادا و آمريكا واريته هايي كه اسيد اورسيك و گلوكز كم دارند را مورد كشت قرار مي دهند اين نوع كلزا اغلب در اروپا و قسمتي از كانادا و آمريكا كاشته مي شود .
در ژانويه 1985 سازمان غذا و داروي آمريكا روغن كلزا را براي كاربرد و مصرف در غذاي انسان تاييد نمود . و در اين راستا تقاضا در بازار افزايش يافته و به تناسب آن باعث افزايش عرضه در ايالت متحده شد كه فقط قسمتي از تقاضا توسط توليدكنندگان تأمين ميگردد. روغن كلزا در ژاپن، كانادا و اروپا تحت نظر كميته جهاني مورد مصرف قرار مي گيرد.

 


سازگاري
كلزا گونه براسيكا ناپوس ال به صورت يكساله بهاره و پاييزه مورد كشت قرار مي گيرد كه نوع بهاره آن به شرايط شمال داكوتا سازگاري بهتري دارد و نوع زمستانه آن به اين منطقه و شمال غربي مينويت سازگاري ندارد.
كلزا در اغلب خاكها قابل رويش مي باشد ولي بهترين نوع خاك براي كلزا خاك رسي لومي است به شرط آنكه سله نبندد. خاك مورد كشت كلزا بايستي داراي زهكش سطحي كامل و داخلي نسبتاً خوب باشد بطوريكه در خاكهاي كه داراي آب ايستاي بود و زهكشي آن نامناسب است كلزا در آن خاك قابل رويش نخواهد بود. اگر رطوبت خاك به حد كافي از محصول سال قبل براي كشت كلزا باقي نمانده باشد بايستي بعنوان يك محصول زراعي بعد از آيش در نظر گرفت.
تناوب زراعيبهترين تناوب زراعي كلزا كاشت آن بعد از غلات دانه اي و يا آيش مي باشد. در تناوب زراعي 3 ساله كاشت كلزا ميان دو محصول در نظر گرفته مي شود. اولين محصول در اين نوع تناوب بايستي به محصول اختصاص داده شود كه داراي مقاومت كامل يا نسبتاً خوب به بيماري ساق سياه باشد. كلزا به پوسيدگي ساقه حاصل از اسكلروتينيا بسيار حساس مي باشد .
محصولاتي نظير آفتابگردان ، لوبيا خشك خوراكي (چشم بلبلي ) كه حساس به بيماري اسكلروتينيا مي باشد خطر آلودگي به اين بيماري را در كلزا افزايش مي دهد ، به شرط آنكه قبل از اين محصول مورد كشت قرار گيرد . اگر در تناوب زراعي از چغندر استفاده مي شود بايستي حداقل 2 سال بين اين دو محصول (كلزا و چغندر قند ) فاصله انداخته شود و اگر در تناوب زراعي سه ساله از محصولات حساس به اسكلروتينيا به ضرورت استفاده مي شود بايستي از سموم قارچ كش استفاده نمود .
محصولاتي نظير سويا ، كتان ، نخود و عدس كه داراي مقاومت نسبتاً خوبي به بيماري اسكلروتينيا مي باشند بصورت موفق در تناوب زراعي با كلزا مورد زراعت واقع مي شود . در سالهايي كه شرايط محيطي مناسب انتقال اسپور ها توسط هوا مي باشد . كاشت كلزا بدون استفاده از سموم قارچ كش و توجه به فاصله تناوب زراعي خسارت اقتصادي قابل توجهي توسط قارچ اسكلروتينيا به كلزا وارد خواهد شد .
كلزا گياهي است كه به ريزش دانه حساس است بنابراين در فصل زراعي بعد بصورت پيشروي، ظاهر خواهد شد .بنابراين غلات دانه اي بهترين گياه براي تناوب زراعي خواهد بود كه بعد از كلزا مورد كشت قرار گيرد زيرا مي توان از سموم علف كش پهن برگ براي كنترل آن استفاده نمود .
از كاشت مخلوط كلزا و خردل زراعي در يك زمين زراعي جداً خودداري كنيد زيرا كشت مخلوط دو محصول ارزش بازاري هر دوي آنها را كاهش مي دهد. بعلاوه كلزا در زميني كه مورد هجوم خردل وحشي قرار گرفته قادر به رقابت نيست . در اين گونه از مزارع به شرطي مي توان از كلزا استفاده نمود كه قبلاً زمين توسط دام چرانده شود و خالي از علف هرز گردد يا اينكه از رقم مقاوم كلزا به اين علف هرز استفاده نمايند .
بقاياي تمام سموم علف كش به غير از سولفونيلورا ، ايميدازولينون و تريازين كه در محصولات سال قبل بر جاي مانده است همراه با خود علف هرز به جوانه هاي كلزا آسيب مي رساند . هميشه به بر چسب هاي موجود در روي علف كش ها رجوع كنيد كه در روي آن نحوه كاربرد سموم بر اساس تناوب زراعي نوشته شده است .
واريته ها
دو نوع واريته كلزا وجود داردكه در آمريكا كاشته مي شود : يكي واريته آرژانتيني كه گونه براسيكا ناپوس مي باشد و ديگر واريته لهستاني به نام براسيكا راپا .
واريته آرژانتيني نسبت به واريته لهستاني داراي پتانسيل عملكرد و ارتفاع و در صد روغن بالايي مي باشد . واريته آرژانتيني براي رسيدن كامل ، حدود 95 روز و واريته لهستاني 80 روز لازم دارد . تهيه بذر و كاشتكلزا يك گياه بسيار حساس به سله خاك مي باشد ، بستر خاك براي بذر كلزا بايستي محكم ولي نرم باشد . رطوبت بذر و خاك براي جوانه زني بسيار حياتي است . بنابراين كاشت كلزا در خاكهاي خشك توصيه نمي شود و جوانه هاي كلزا در خاكهاي فشرده و سله بسته به آساني خسارت مي بيند پس بايستي بستر خاك را نرم تهيه كرد ولي طوري نباشدكه به آساني توسط باد فرسايش يابد به همين خاطر چنگ زني گياهك كلزا براي مبارزه با علف هرز توصيه نمي گردد .
دانه كلزا را مي توان با انواع بذركار كاشت عمق مناسب براي بذر كلزا حدود 5/1 تا 5/2 سانتي متر مي باشد . بيشتر از 5/2 سانتي متر باعث تلف شدن جوانه ها مي شود . كاشت كلزا در فاصله رديفي 18-15 سانتي متر با بذر كار كلزا بصورت يكنواخت در عمق خاك انجام مي گيرد.تاريخ كاشت و بذر افشانيكلزا در اواسط فروردين ماه يا اوايل ارديبهشت جهت حصول بيشترين عملكرد كاشته مي شود. اگر تاريخ كشت را تا آخر ارديبهشت به تعويق بياندازيم عملكرد محصول كاهش مي يابد و اگر در آخر خرداد صورت گيرد كاهش چشمگيري در عملكرد خواهيم داشت زيرا كلزا يك گياه بسيار حساس به استرسهاي گرما و خشكي در زمان گلدهي ميباشد .
كاشت زودتر از ارديبهشت ماه خطر روبرويي با استرس گرما و خشكي را كاهش مي دهد .جوانه كلزا مقاوم به سرماست و مي تواند سرماي 4- درجه سانتي گراد را تحمل كند . خواب بذر خواب بذر در كلزا را مي توان با بذر افشاني كلزا در سرما و تقريباً در موقعي كه خاك يخ زده شكست كه بعد از قرار گرفتن در خاك و با مساعد شدن هوا جوانه بزند . موضوع اين است كه بذر بعد از كاشت تا اوايل بهار بصورت خواب باقي مي ماند و وقتي در بهار شرايط هوا مطلوب گرديد كلزا جوانه زده و سر از خاك بيرون مي آورد . تعيين زمان كاشت در موقعي مشكل است كه كشاورزان نمي توانند با تقويم ويژه تاريخ كاشت عمل كشت را انجام دهند زيرا كشاورزان به هوا نياز دارند كه در اين مواقع بايستي خاك سرد شود ولي يخ نزند (صفر درجه سانتي گراد در عمق 5 سانتي متري خاك) اگر دماي خاك به 3 درجه سانتي گراد يا بيشتر از آن برسد بذر جوانه زده و به محض اينكه خاك يخ بزند جوانه ها خواهند مرد. در گذشته كشاورزان دريافته اند كه به خواب بردن بذر كلزا وقتي كه دماي خاك به نقطه انجماد نزديك مي شود بسيار مشكل است مگر اينكه اولين برف ببارد .ميزان بذر ميزان بذر حدود 6-10 كيلو براي رقم آرژانتيني و حدود 6-10 كيلو براي واريته لهستاني در نظر گرفته مي شود .
فرمول عمومي براي بذر افشاني كلزا حدود 6 كيلو در هر هكتار مي باشد . تفاوت عمده اي در مقدار بذر در واريته هاي مختلف كلزا وجود دارد اين نقطه بسيار مهم است كه پر پشت و تنك بودن بوته را در سطح مزرعه ملاك ميزان بذر قرار ندهيم . پس بسيار ضروري است كه تعداد بذر در هر هكتار زمين زراعي براي هر واريته خاص كه تعداد بوته گياهان را تشكيل مي دهد قبلاً مشخص باشد و بر اساس آن مقدار بذر تعيين گردد .
يك قانون كلي نشان مي دهد در يك كيلو بذر كلزا هيبريد واريته آرژانتيني حدود 150 هزار تا 170 هزار بذر وجود دارد . براي واريته آرژانتيني با گرده افشاني آزاد حدود 270- 320 هزار بذر وجود دارد و اين مقدار در واريته لهستاني حدود 400 هزار بذر در هر كيلو گرم مي باشد. .
تعداد بوته مناسب براي گياه كلزا حدود 150 بوته در هر مترمربع و 1ميليون و 500 هزار بوته در يك هكتار مي باشد حداقل مي توان 45 بوته در هر مترمربع در نظر گرفت . بنابراين با توجه به اينكه كلزا مقاوم به علف كش مي باشد، براين اساس مي توان تعداد 22 بوته در هر متر مربع در نظر گرفت تا همه آنها از فضاي يكساني استفاده كنند.
كوددهي
عكس العمل كلزا به كودها شبيه محصولات غلات دانه ريز بوده و بستگي به حاصلخيزي خاك دارد. ازت و گوگرد كليد موفقيت براي رسيدن به عملكرد بالا مي باشد .
مواد نيتروژن دار و پتاسي نمي توانند بصورت مستقيم با بذر تماس پيدا كنند و بايستي بصورت نواري حداقل به فاصله 5 سانتيمتر دورتر از بذر ريخته شود آزمايش خاك براي تعيين صحيح مقدار مواد غذايي مورد نياز گياه بايد انجام شود . كلزا يك مصرف كننده زياد گوگرد مي باشد.
2250 كيلو گرم حاصل از هر هكتار كلزا داراي 5/13كيلو گرم گوگرد در ساقه و برگ و حدود 17 كيلو گرم گوگرد در بذر مي باشد در صورتيكه همين مقدار در گندم فقط داراي 5/6 كيلو گرم كوگرد در بذر و 8 كيلو گرم در ساقه و برگ دارد در نتيجه مقدار گوگرد در خاك در توليد كلزا نقش بسزاي دارد حتي كمبود گوگرد در خاك عدم وجود كلزا در مزرعه را رقم مي زند .
يك نمونه آزمايش براي تعيين مقدار گوگرد در خاك نمي تواند نمايانگر درصد گوگرد در خاك باشد پس بايستي در مقطع مختلف زماني و از قسمتهاي مختلف مزرعه نمونه برداري شود.
بر اساس آزمايش خاك، خاكهاي كه داراي گوگرد متوسط يا كم دارند حدود 25 تا 35 كيلو گرم و براي خاكهاي با گوگرد زياد 15 تا 20 كيلوگرم گوگرد در هر هكتار لازم است . كلزا گوگرد را به شكل سولفات جذب مي كند. كود گوگرد ممكن است به شكل سولفات آمونيوم يا تركيب سولفات آمونيوم و با عنصر گوگرد قابل تجزيه باشد . براي كلزا كود مركب توصيه مي شود زيرا در خاكهاي شني در اثر بارش زياد باران سولفات شسته مي شود . در صورتيكه عنصر گوگرد ممكن است در طي فصل مرطوب تجزيه شود و در سال بعد بر اساس نياز مورد استفاده قرار گيرد .بهتر است گوگرد كافي را قبل يا در حين كاشت تهيه كرد. اگر در فصل زراعي قبل از ظهور گلها كمبود گوگرد محرز گردد با بكار بردن كود تيوسولفات آمونيوم يا سولفات آمونيوم مي توان به عملكرد قابل قبول دست يافت يك كود دهي به موقع بهترين عملكرد را دربر خواهد اشت .
مقدار كمي از گوگرد بوسيله برگ جذب مي گردد . براي جذب كود در اين زمان به باران سنگين نياز داريم كه سولفات قابل حل را به ريشه ها برساند.
كنترل علف هرز
جوانه كلزا به رقابت زود هنگام علف هرز بسيار حساس است . برنامه موثر مبارزه با علف هرز مي تواند شامل مبارزه زراعي - مكانيكي و شيميايي باشد .
اصولاًكلزا يك رقيب خوبي بااكثر علف هرز مي باشد .خردل وحشي يك بذر آلوده كننده جدي براي كلزا است كه مي تواند باعث كاهش كميت و حتي عدم قبولي آن در بازار گردد . بايد توجه ويژه اي به كنترل علف هرز در پيش از كاشت داشت يا در زمين هايي كه آلوده به علف هرز مي باشد از كاشتن كلزا در آن اجتناب نمود .
علاوه بر عمليات زراعي براي مبارزه با علف هرز ، براي رسيدن به تراكم مناسب در كلزا اصلاح قدرت جوانه زني باعث مي شود به خوبي با علف هرز رقابت كند .
با توجه به تاريخ بذرافشاني ،ميزان و عمق كاشت مي توان علف هرز چند ساله را در سال قبل براي كاشت كلزا كنترل نمود به علت اينكه بذر كلزا در عمق كمي از خاك كاشته مي شود كج بيل و دندان فنري دوار براي مبارزه با علف هرز توصيه نمي شود . اين ابزار مي تواند به جوانه هاي كلزا صدمه زده تعداد بوته در هكتار را كاهش دهد.
تري فلورالين و سونالان دو تا علف كش قبل از كاشت مخلوط با خاك هستند و براي مبارزه با علف هرز ارائه شده اند . سموم اين علف كش ها در خاك هاي شني بافت درشت به ميزان كمتر و در خاك هاي با مواد الي به ميزان كم هستند .
تري فلورالين و سونالان بايستي هميشه بصورت قبل از كاشت در خاك هاي خالي از كشت بكار مي رود . هر دوي اين سموم نازك برگان يك ساله و بعضي از پهن برگان شامل خرفه يا قازاياغي كوشيا براحتي كنترل مي كند ولي خردل وحشي قابل كنترل نيست .
Sethoxydim – quizalofop – clethodim علف كشهاي بعد از كاشت در علوفه هاي نازك برگ بسيار ضروري در كلزا مي باشند.
كاربرد مخلوط براي گوزالوفوب و كلتوديم با يك علف كش پهن برگ بصورت زياد توصيه نمي شود چون ممكن است باعث كاهش كنترل علف هرز نازك برگها شود. قبل از پر كردن مخزن سم به طور كامل بقاياي سموم علف كش كه براي كلزا مضرر مي باشد، بشوييد و پاك كنيد. بقاياي علف كش سلفونيولريا بعلاوه علف كش فنوكسي به مقدار ناچيز مي تواند خيلي مضرر به كلزا باشد. كلزا خيلي به راندگي از طريق علف كش پهن برگها از قبيل 2-4-D و MCP - ديكامبا – گليفسفات و علف كش سولفونيلوريا حساس مي باشد. بايستي بسيار احتياط كرد كه راندگي در اثر مصرف اين علف كش در زمين كلزا صورت نگيرد .بيماريها بيماري گياهي مي تواند مشكل جدي در توليد كلزا باشد. تناوب زراعي بايستي بدقت طراحي شود تا ميزان بيماري را در حداقل نگه داشت .
دو تا بيماري عمده در كلزا اسكلروتينيا و ساق سياه مي باشد. بيمارهاي كم گزارش شده در كلزا عبارتند از زنگ سفيد – لكه سياه – سفيدك دروغين و زردي مينا. دو نوع بيماري ساق سياه در كلزا وجود دارد : گونه ضعف (غير بيماري زا ) و گونه سمي (بيماري زا) كه گونه بيماري زاي آن ايجاد پوسيدگي عميق در ساقه گياه در نزديكي خاك باعث مي گردد. اين پوسيدگي قدرت رويش گياه را كاهش داده و ممكن است باعث حفره در گياه شود . گونه بيماري زاي آن در سال 1991 براي اولين بار در ايالت داكوتا در فصل زراعي در 23 مزرعه كلزا يافت شد . ساق سياه قارچي است كه اسپورها ي آن بوسيله باران و وزش باد يا بذر آلوده انتقال مي يابد . واريته هايي از كلزا وجود دارند كه به اين نوع ساق سياه مقاوم مي باشند. عموماً گونه آرژانتيني مقاومت بيشتري به اين بيماري از خود نشان مي دهد .واريته لهستاني بيشتر به اين بيماري حساس مي باشند .
در نواحي كه ساق سياه كلزا در آنجا گزارش شده است استفاده از ارقام مقاوم به اين بيماري و تناوب زراعي در كنترل اين بيماري ضروري مي باشد . ساق سياه در خردل مشكل چنداني ايجاد نمي كند زيرا بسيار مقاوم به اين بيماري مي باشد .
پوسيدگي ساقه اسكلروتينيا ( كپك سفيد ) يك بيماري با قدرت كشندگي زياد در آب و هواي مرطوب مي باشد كه اين قارچ مي تواند به شكل جسم سخت سياه رنگ قارچي بنام اسكلرويتنا حدود 5-6 سال در خاك زنده بماند كه هر گاه آب و هوا به مدت 2-1 هفته بصورت مرطوب باقي بماند با جذب رطوبت خاك اسكلروتينيا جوانه زده و توليد اجسام نازك شبيه قارچ ، بنام آپوتيشا مي كند . آپوتيشا حدود 9- 5/4 سانتي متر طول دارد كه ميليون ها اسپور هوايي را توليد مي كند .
كلزا اصولاًدر مرحله گلدهي و يك مقدار بعد از گلدهي حساسترين موقع به اين بيماري مي باشد .اسپورها گلبرگهاي كلزا پژمرده شده در آب و هواي مرطوب را آلوده مي كنند . آلودگي ايجاد شده در گلبرگهاي مرده كلزا به بافت هاي مجاور منتقل مي شود و درنتيجه به شاخه هاي و گياه مرده هجوم برده و باعث ايجاد حفره يا مسكن براي خود مي نمايد .
ساقه هاي پوسيده شده ، شكل سفيدي به خود مي گيرند . آلودگي اسكلروتينيا در كلزا موقعي جدي خواهد بود كه آب و هواي مرطوب و خنك دو هفته بعد از خرداد شروع شود و تا اوايل همين ماه كه شكوفه دهي صورت مي گيرد ادامه يابد .
براي مزارعي كه مورد هجوم به اسكلروتينيا شده باشد حداقل به يك تناوب سه ساله زراعي بدون كاشت كلزا توصيه مي گردد . در طول مدت اين تناوب زراعي ضروري است كه از كاشتن محصولات بسيار حساس به اين بيماري از جمله آفتابگردان و لوبياي خشك ، اجتناب كرد .
قارچ كش هاي كوادريس ، رونيلان و تاپسين ام براي از بين بردن و مبارزه با اسكلروتينيا در كلزا به ثبت رسيده است .
تاثير باز دارندگي در بيماري اسكلروتينيا به موقع قارچ كش نياز دارد ،كوادريس در مرحله گلدهي 15-10 درصد يا 3 تا 7 روز بعد از آغاز گلدهي بايستي بكار برده شود كه در اين مرحله18-10 گل در ساقه اصلي رقم آرژانتيني وجود دارد . كوادريس ، وقتي اولين گلبرگ كلزا خشك شد و به زمين افتد بايستي بكار برده شود . تاخير در كاربرد اين سم ، از اثرات آن مي كاهد .
رونيلان و تاپسين ام بايستي در مرحله گلدهي 50 – 20 درصد يا 4 تا 10 روز ، بعد از ظهور گل در كلزا صورت مي گيرد كه در آن موقع 16- 14 گل در ساقه اصلي وجود دارد .
مرحله گلدهي 50 درصد آن موقعي است كه كلزا بيشترين توسعه رنگ را در سطح مزرعه دارد. در آن مرحله كمتر از يك سوم نيام ها در ساقه اصلي قرار خواهند داشت و در ضمن محصول بيشتر از 5 درصد شكوفه بزند اغلب قارچ كش ها تاثير كمي در كنترل اسكلروتينيا كلزا دارند. كوادريس بايد در غلظت 700 سي سي تا 1 ليتر در هر هكتار بكار برده شود كه كاربرد مقدار 700 سي سي بوسيله ثبت كنندگان سم تاييد شده است . اين سم اگر قبل از شروع ريزش گلبرگ ها بكار برده شود ،براي كنترل بيماري كافي بنظر مي رسد .
مقدار مصرف رونيلان 750 تا 1150 گرم و تاپسين نيز با همين مقدار در هر هكتاربكار مي رود . اطلاعات جامع نشان مي دهد كه كاربرد مقدار 350 گرم رونيلان و 450 گرم تاپسين وقتي بموقع بكار برده شود اثر عالي براي كنترل اسكلرينا در تحت فشار شديد بيماري دارد .
موقعي بايد تصميم به سم پاشي كرد كه:
1- پتانسيل عملكرد بالاي نرمال (حدود 2500 كيلو) در هكتار باشد يا قيمت كلزا در حداقل آن باشد .
2- اگر هوا در موقع گلدهي مرطوب گردد (حداقل 25 تا 50 ميليمتر در عرض دو هفته قبل از گلدهي )
3- اگر بارندگي بيشتر و رطوبت بالا باشد .
4- اسكلروتينيا مشكل چندين سال اخير در مزرعه كه بصورت متناوب مورد كشت كلزا قرار گرفته باشد يا اگر مزارع نزديك به آن ،اگر كلزا در تناوب زراعي سه ساله يا كمتر باشد انتظار مي رود كه يك قارچ كش حتماً مورد استفاده قرار گيرد .
آفات
خسارت جدي به گياه كلزا موقعي اتفاق مي افتد كه جمعيت سوسك هاي ككي به حداكثر خود برسد اين سوسك ها از گياهك تازه جوانه زده كلزا تغذيه مي كند اين زمان مصادف با ارديبهشت تا خرداد است .
سوسك هاي بالغ از لپه هاي كلزا و اولين برگ حقيقي كلزا تغذيه مي كنند و باعث ظهور سوراخ بزرگي در گياه مي شود و گياهك كه شديداً صدمه ديده ممكن است بميرد و گياهاني كه كمتر خسارت ديده اند از كاهش قدرت رشد رنج خواهند برد . هواي آفتابي و داغ باعث فعاليت حشرات براي تغذيه مي شود در صورتيكه هواي خنك ومرطوب تغذيه حشرات را كاهش داده و مساعد براي رويش محصول كشاورزي است هواي خشك و گرم باعث پژمردگي و مرگ گياهي شده و در نتيجه قسمتي از محصول كشاورزي را از دست خواهيم داد .
در بعضي موارد توسعه بيماري در يك مزرعه از حركت حشرات از يك گياه به گياه ديگر اتفاق مي افتد كه در اين مورد ممكن است كل مزرعه سريعاًمورد هجوم قرار گيرد .
خسارت جدي معمولاً وقتي گياه از مرحله گياهچه (جوانه زني ) گذشته، اتفاق نمي افتد زماني كه گياه كلزا با قدرت رشد نمايد، سوسك فقط مي تواند باعث ريزش برگ ها شود . تاثير عمده زماني اتفاق مي افتد كه لاروهاي اين سوسك از ريشه گياه تغذيه مي كند .
گاهگاهي در مرداد ماه تعداد زيادي از سوسك هاي بالغ تازه پوست اندازي شده بطرف گياه كلزاي نيمه رس حركت كرده و اپيدرم ساقه ، برگ ها و نيام ها را مي جوند كه ممكن است باعث خرد شدن نيام و دانه هاي ريز شوند . در اكثر سال ها محصول كشاورزي به حد كافي از رشد مي رسند تا از خسارت جدي بگريزند .
تناوب زراعي مي تواند تلفات ناشي از سوسك ككي در گياهان را كاهش دهد . يك بستر خوب يا مواد غذايي كافي براي گياه كمك خواهد كرد كه از خسارت سوسك در مرحله جوانه زني كه حساس به آن حشره است در بهار بگريزد .
وجود چند تائي از سوسك ككي يا چند سوراخ ايجادشده توسط آن در يك گياهچه نگران كننده نيست بنابراين اگر سوسك ها زياد باشند و حدود 25 درصد از برگ ها را سوراخ نموده به زمين بيافتند در كلزا اين خسارت اقتصادي است و بايستي سريعاً كنترل گردد . كليد كنترل سوسك ككي نظارت مكرر در مرحله حساس جوانه زني مي باشد .
گاچو – گاچو پلاتينوم – هليكس اكسترا سموم ضد عفوني كننده بذور ثبت شده در كلزا مي باشد. در عمليات آفت كشي از سمومي استفاده كنيد كه به زنبور عسل آسيب نرساند.
عمليات براي كاهش بذرهاي سبز
يك مشكل بزرگ در كلزا ماندن بذربه حالت سبز در كلزا است كه هواي خنك ، ابري و مرطوب در زمان رشد گياه باعث سبز ماندن بذور در تمام واريته هاي كلزا مي شود ، كه مشكل بزرگي در توليد كلزا محسوب مي شود. در بعضي حالت اين مشكل وقتي كه كمبود گوگرد اتفاق مي افتد،به بدترين شكل نمايان مي گردد .
دماي در موقع رسيدگي يك عامل مهمي در تجزيه كلروفيل مي باشد . دماي خنك و يك دوره كوتاهي از سرما در مرداد و شهريور فعاليت آنزيم را كاهش داده و باعث تجزيه كلروفيل مي شود .
سرما صفر تا 1درجه سانتي گراد اين سيستم را مختل مي كند بويژه آن مي تواند بر عكس باعث سنتز دوباره شود و اين در مرحله توسعه بذر بسيار حساس مي باشد و باعث تفاوت ميان مزارع مجاور هم كه فقط چند روز از نظر بلوغ باهم فاصله دارند يا در يكنواختي رسيدگي باهم متفاوت شوند .
حتي برداشت كلزا 6-4 روز قبل از يك سرما باعث باقي ماندن ميزان نسبتاً زيادي از كلروفيل در بذر مي گردد كه باعث تأخير جوانه زني 2 يا بيشتر از دو روز در مراحل رويش نتيجه عدم بلوغ بذر در مرحله چيدن و بذر سبز در مرحله برداشت مي باشد. وجود بذر نازك و لاغر در كلزا باعث ايجاد شاخه هاي فرعي بيشتر در كلزا و تغييراتي در رسيدگي بذر مي گردد كه علت اصلي آن عدم رسيدگي بذر در هنگام چيدن است و نيز باعث سبز ماندن بذر شود . توليد كنندگان كلزا مي تواننداز توصيه هاي مديريت براي كاهش مشكلات بذور سبز در آينده بكار ببرند .در زير به مواردي اشاره مي گردد:
- مزرعه اي را براي كشت كلزا انتخاب كنيد كه خوب زهكشي شده و حاصلخيز باشد .

- تا آنجا كه مي توانيد در فصل بهار زود بذر خود را بكاريد تا حداكثر زمان براي رسيدن بذور كلزا داشته باشد .
- بستر بذر محكم و مناسب براي تحصيل عمق صحيح كاشت و تماس خوب بذر با خاك براي تسريع در جوانه زني . 

- برداشت كلزا را در مرحله رنگي مورد توصيه براي شرايط هواي مختلف انجام دهيد . 

 - سطوح حاصلخيزي كافي و مناسب براي رشد كلزا و رسيدن آن حفظ كنيد ، كلزا در اثر تنش حاصل از كمبود مواد غذائي بطور يكسان نخواهد رسيد .
- نمونه هاي خاك را براي تعيين مقدار نيتروژن ، پتاسيم ، فسفر و ميكرو مغذيها در خاك مزرعه انجام گيرد .
- نمونه برداري زود هنگام از بافت گياه در مرحله روزنه و آزمايش آن براي كاربرد صحيح از ميكرومغذي در زمان هاي معين .
- مزارع با حاصلخيزي بالا مي توان انتظار داشت كه ديرتر به مرحله رسيدگي در سال برسد زيرا با درجه حرارت روزانه پايين تر از معمول در زمان رشد مواجه خواهد شد .برداشت و كوبيدن كلزا موقعي مي رسد كه گياه به رنگ گاه در آيد و بذر آن قهوه اي پر رنگ باشد به خاطر اينكه خرد شدن دانه يك مشكل بالقوه مي باشد و توصيه مي شود برداشت ، موقعي صورت گيرد كه 30 – 20 درصد بذر كلزا از سبز به قهوه اي تغييررنگ داده باشد براي اين كار توليد كننده بايستي از جاهاي مختلف مزرعه براي تعيين متوسط رسيدگي نيام كلزا را جمع آوري كنند. وقتي محصول آماده برداشت است كه دانه سخت و موقعي در بين دو انگشت به همديگر فشار مي دهيم ، نشكند . رطوبت در اين مرحله حدود 35 درصد مي باشد .
در موقع برداشت سرعت چرخ ها بايستي از يك سوم تا دو سوم حالت طبيعي كاهش يابد . كلزا اگر خوب نرسد به آساني قابل شكستن است در حالت برداشت FLUFFY دانه هاي كلزا براحتي توسط باد پراكنده مي شود و برداشت كلزا بايستي از پايين ترين قسمت غلافها انجام گردد . اين باعث خواهد شد كه دستجات علف خشك كلزا به طرف پايين خم شده و از تلفات باد جلوگيري خواهد شد . وجود غلتك يدك كش در پشت ماشين چيننده، باعث عمليات استانداردي مي شود كه مطمئن مي سازد علف خشك دسته بندي شده در جاي خود باقي مي ماند. براي كاهش خرد شدن يك نوع كمربند براي چيدن كلزاي درو شده استفاده كنيد. سرعت غلتك كمباين براي كلزا حدود 50 تا 75 درصد نسبت به برداشت گندم كاهش مي يابد. از سرعت بيش از حد غلتك اجتناب كنيد زيرا باعث شكستن كلش كلزا مي گردد و از اضافه بارگذاري در الك و گذاشتن مواد خارجي مخلط با بذر پاك جداً خوداري كنيد. كاه و كلش كلزا و پوست و سبوس آن بايستي در پشت كمباين پراكنده شود.

ذخيره و خشكاندن
مشكلات ذخيره و جابجايي كلزا شبيه كتان مي باشد. بذر گرده بوده كوچك ولي سنگين و براحتي غلت مي خورد. جعبه هاي محكم در كاميون انبارهاي محكم جهت ذخيره سازي لازم مي باشد.
6 هفته بعد از برداشت، دانه كلزا تعريق كرده سپس گرم مي شود و سيلوي آن با رطوبت 10-9 درصد مي تواند اتفاق افتد. كلزا داراي رطوبت 5/8 درصد بايستي براي فاصله منظم حرارت مورد امتحان قرار گيرد. اگر برداشت در رطوبت بالا صورت گيرد بايستي بصورت طبيعي يا مصنوعي خشك شود . براي حفظ كيفيت بذر دماي 43 درجه سانتي گراد يا كمتر از آن براي خشك شدن هر چه بيشتر در توليد تجاري لازم است.
اگر يك مقدار چشمگير از مواد خارجي مثل كاه و كلش با كلزا مخلوط شود. مقرون به صرفه است كه قبل از اينكه خشك و انبار گردد از غربال بدور بريزيم .محصولات كلزاغذاهاي توليد شده از واريته هاي مختلف كلزا داراي 38 درصد پروتئين مي باشد و آمينو اسيدهاي كلزا مكمل سويا بوده و اين محصول اغلب شامل همان ارزش غذائي را دارا هستند. آزمايش نشان داده است كه حيوانات در صورت خوردن مخلوطي از اين دو غذا جواب خوبي داده اند در كانادا خوراك كلزا بيش از 20-10 درصد به عنوان سهم غذاي براي مرغ– بوقلمون - غاز – اردك  و حيوانات شيري و گوشتي توصيه شده است.
روغن خوراكي كلزا در دو دهه اخير در بعضي از كشورها براي مصرف انسانها در امريكا توسط FDA تصويب گرديده است . روغن كلزا همانند ساير محصولات نباتي روغني براي پختن غذاها و دسر بصورت جامد و مايع در بازار موجود مي باشد و بدليل داشتن اسيد اولئيك نسبت به ديگر روغنها از اهميت بيشتري برخوردار است.

 



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : دوشنبه دوم اسفند 1389

کاشت گندم

گندم به عنوان غله ای سازگار از غلاتی است که در کلیه نواحی و اقلیمها کشت می شود. این غله در سراسر جهان در فصول مختلفی کشت می شود، به طوریکه در هر ماه از سال، گندم در یکی از نقاط جهان در حال برداشت می باشد. 


تاریخچه
هزاران سال است که گندم ، در تأمین غذای بشر نقش حیاتی ایفا می کنند. باستان شناسان از اهرام مصر نیز گندم کشف کرده اند که در ظروف مخصوص نگهداری میشده است و نیز گندم در سرزمین حاصلخیز بین النهرین به عمل می آمده است. و سابقه ای بیش از ۴۰۰۰هزار سال قبل از میلاد برای آن میتوان تخمین زد.
 
امروزه گندم ۱۵تا ۱۸ درصد مصرف مواد غذایی مردم جهان را تشکیل می‌دهد و منبع غذای اصلی مردم در بیشتر کشورهایی است که از خاک شور رنج می‌برند.


● مراحل رشد گندم:
دوره رشد گندم شامل مراحل:
ـ جوانه زنی،
ـ پنجه زنی،
ـ تشکیل روزت،
ـ ساقه رفتن،
ـ تشکیل گل و تشکیل میوه است

● گیاه شناسی گندم :
گندم گیاهی است که از خانواده Poaceae واز جنس Tiriticum . بارزترین خصوصیات گیاه شناسی گندم عبارتند از :
▪ ریشه :
که عبارتند از ؛ ریشه های اولیه و ریشه های ثانویه .
۱) Seminal
به ریشه اولیه ریشه حقیقی و ریشه بذری نیز می گویند . این ریشه ها از گیاهگ بذر منشآ می گیرند . ریشه های اولیه پوشیده از کرک های نازک بنام تارهای کشنده می باشد . که وظیفه جذب آب و املاح را دارند.
secondary roots(۲
به ریشه های ثانویه نابجا یا کاذب می گویند . نقش اصلی و اساسی ریشه به عهده این نوع ریشه ها می باشد .این ریشه ها از گره انشعاب یا طوقه Crown محلی که اندام های هوایی یا پنجه نیز ایجاد می شود ، منشا ُمی گیرند.
▪ ساقه Culm
تمام گندم ها دارای ساقه استوانه ای ، بند بند ، بدون انشعاب و اغلب تو خالی می باشد که به آن سوفار یا سوفال گفته می شود.
هر بند ساقه را یک گره node و فواصل آنها را میانگره Inter node می گویند .
تعداد گره و فواصل آنها در واریته های مختلف گندم ۵-۸ واغلب ۶ عدد دانست . ساقه در محل گره در تمتم انواع وارقام تو پر بوده وطول میانگره از پایین به طرف بالا بیشتر می باشد .
▪ برگ Leaf
گندم دارای برگ های کشیده و باریک به طول متوسط ۱۵- ۲۰ سانتی متر با رگ برگ های موازی می باشد. هر برگ از دو قسمت پهنک وغلاف تشکیل شده است .غلاف هر برگ که در جهت طولی شکاف دارد، تمام یک میان گره را پوشانده و در محل اتصال آن به پهنک یک زائده به نام Ligule و یک جفت زائده به نام Stipule با گوشوارک Auricule دیده می شود.
▪ گل وگل آذین گندم
Flower and Inflorescence))

هرگندم شامل یک مادگی یک برچه ای ساده با کلاله دو شاخه ای و ۳ پرچم می باشد . بساک پرچم ها شبیه X می باشد.کاسبرگ وگلبرگ در گندم وجود ندارد. اما برگ های تغییر شکل یافته ای به نام پوشینه glumlle مانند دو قاشقک اندام های زایای برگ را می پوشانند. به پوشینه داخلی پالئا وبه پوشینه خارجی Awn می گویند ولذا پرچم ودانه گروه تولیدی آن راه به بیرون ندارد. در قائده پوشینه در درون دو جسم بالشتک مانند به نام Lodiculess قرار گرفته است. لودیکولها با تورم خود باعث باز شدن لما و پالئا از هم و آذاد شدن اندام های زایا می شوند.

▪ گرده افشانی و لقاح

گندم گیاهی دو جنسی hermaphrodite و خود لقاح می باشد . درصد دگر لقاهی در این گیاه معمولاً ۱% و حداکثر به ۴% ممکن است برسد. خود گشنی گندم به این دلیل است که رسیدن پرچم ها ،آزاد کردن دانه های گرده و تلقیح حدود ۹۹% گلها قبل از باز شدن پوشینه از یکدیگر می باشد. عمل لقاح از میان طول سنبله شروع شده و به دو طرف ادامه پیدا می کند .

▪ میوه یا دانه

پس از ترکیب سلول زایشی دانه گرده با سلول تخم زای کیسه جنینی واقع در تخمدان مادگی ،سلول تخم حاصل می شود. در اثر تکامل تخم ، گیاه جنین - رویان Germ = embryoدانه به وجود می آید و یا رشد وتکامل فرایند لقاح مظاعف ، اندوخته غذایی دانه یا آندوسپرم حاصل می شود. طول میوه گندم ۳-۱۲ میلیمتر ، قطر آن ۱.۵- ۵ میلیمتر وزن هزار دانه آن ۱۵ – ۵۲ گرم وزن هکتار لیتر آن ۵۲- ۷۹ کیلو گرم است.


● برداشت گندم
باید به موقع صورت گیرد. برداشت زودتر یا دیرتر از موقع محصول، موجب کاسته شدن کیفیت آن می شود. برداشت زود هنگام محصول هم موجب پایین آمدن کیفیت گندم می گردد. وزن دانه ها تا زمان رسیدن دانه افزایش می یابد، ولی پس از آن رو به کاهش می گذارد. همچنین دانه های نارسی که زود هنگام برداشت می شوند، چه در مزرعه و چه در انبار بیشتر در معرض آسیب های ناشی از گرما و آفات از جمله کپک زدگی قرار می گیرند. زمان مناسب برای برداشت دانه، موقعی است که آندوسپرم دانه های گندم سفت شده و میزان رطوبت آن هم به ۱۸ تا ۲۰رسیده باشد.
در فصل برداشت به آب و هوای گرم و خشک نیاز دارد.


● میزان بذر مصرفی

در شرایط معمول کشت گندم از ۶۰ کیلوگرم در زراعت دیم لغایت۲۰۰ کیلوگرم در هکتار در زراعتهای پاییزه آبی متغیر است. در زراعتهای پاییزه گندم آبی نسبت بذر مصرفی به تولید یک به بیست است. میزان بذر کمتر و یا بیشتر از معمول در برخی مواقع و به دلایل متعددی به شرح زیر توسط کشاورزان مورد استفاده قرار می گیرد. از آن جمله: واریته های بذر درشت (اندازه بذر) واریته هائی با پتانسیل (توانائی) پنجه زنی کم، کشت بهاره، کشت دیر (در پائیز یا بهار)، روش دستپاش، اراضی سنگین، درصد جوانه زنی پائین و غیره. خسارت های وارده بر بذر گندم به هنگام داشت، برداشت و پس از برداشت توسط برخی عوامل بیماری زا و آفات (در مزرعه و انبار) باعث افزایش ضایعات بذر گندم می شود. متوسط رطوبت موجود در خاک نیز از عوامل اصلی تعیین کننده میزان بذر مصرفی است. به طوری که در مناطق کم باران میزان متوسط بذر کمتر و در مناطق نیمه مرطوب و مرطوب بذر بیشتری مصرف می شود.

● عملکرد

گندم به عنوان مهمترین محصول زراعی و ماده غذایی کشور بطور متوسط 5/6 میلیون هکتار از اراضی کشور را بخود اختصاص داده و بالغ بر 5/10 میلیون تن تولید دارد. عملکرد پائین گندم در ایران در مقایسه با جهان عمدتاً بواسطه سطوح پائین نهاده (بویژه آب) و ضعف مدیریت زراعی است. تکیه بر افزایش عملکرد بعنوان کلیدی ترین راه حل افزایش تولید گندم، توسعه تحقیقات در زمینه های کاهش ضایعات و ساماندهی بذر را بعنوان راهکاری مناسب طلب می نماید.

عمده ترین بخش مصرف گندم در ایران مربوط به تولید نان است (۹۰% عرضه گندم را شامل می شود)، و بخشی نیز به مصرف بذری و مصرف دامی می رسد. مصرف بذر مورد نیاز کشت سالانه در کشور بالغ بر000/000/1 تن برآورد گردیده است .


سطح زیر کشت:

سطح زیرکشت گندم کشور حدود 41/6 میلیون هکتار برآورد شده است که 42/37 درصد آن آبی و 58/62 درصد به صورت دیم بوده است

▪ میزان تولید :

میزان تولید گندم کشور حدود 44/13 میلیون تن برآورد شده است که 77/64 درصد آن از کشت آبی و مابقی (23/35 درصد) از کشت دیم بدست آمده است.استان فارس علیرغم رتبه دوم از نظر سطح با 79/13 درصد از تولید گندم کشور در جایگاه نخست قرار گرفته است و استانهای خراسان، گلستان، خوزستان، کرمانشاه‌وآذربایجان غربی به ترتیب با 23/11، 44/8، 06/8، 95/5 و 21/5 درصد از تولید گندم کشور در مقام های دوم تا ششم قرار دارند.
شایان ذکر است که حدود 68/52 درصد از گندم کشور در شش استان مذکور تولید شده است و سهم سایر استانها 32/47 درصد بیشتر نبوده است. گیلان با سهم 12/0 درصد در تولید گندم کشور در رتبه آخر قرار گرفته است.

▪ عملکرد در هکتار:

متوسط عملکرد گندم آبی کشور ۳۶۲۹ کیلوگرم و عملکرد گندم دیم کشور ۱۱۸۱ کیلوگرم در هکتار بوده است. بیشترین متوسط عملکرد آبی گندم با ۴۸۷۹ کیلوگرم در هکتار متعلق به استان تهران و کمترین آن با ۱۵۸۰ کیلوگرم در هکتار به استان بوشهر تعلق دارد. استانهای گلستان و بوشهر نیز به ترتیب با متوسط تولید ۲۷۵۸ و ۱۹۲ کیلوگرم در هکتار در بین استانهای گندم دیم کار کشور در جایگاه نخست و آخر قرار گرفته اند.

▪ میزان تولید استانی :

استان خراسان با 85/10 درصد کل اراضی گندم کشور، بیشترین سطح را به خود اختصاص داده است.
پس از آن استان‌های‌فارس،آذربایجان ‌شرقی،کردستان،خوزستان، همدان و کرمانشاه به ترتیب با9/32 ،72/6، 66/6، 59/6، 29/6 ،08/6 درصد کل اراضی گندم کشور مقام های دوم تا هفتم را دارا می باشند ، به عبارتی دیگر بیش از نیمی از (51/52 درصد) اراضی گندم در این هفت استان کشت شده است. کمترین سطح نیز با حدود ۱۳ هزار هکتار (20/0 درصد اراضی گندم) متعلق به استان هرمزگان می‌باشد.


● اثرات تنش شوری در گندم

حجم زیادی از تحقیقات شوری مربوط به گندم می باشد دانشمندان امید وارند که بتوانند ارقام گندم برتری برای کشت و کار در اراضی شور معرفی نمایند. پیشرفت در اجرای تحقیقات گندم موید این نظریه است.
(triticum aestivum ۱)به عنوان یک گیاه نیمه متحمل به شوری شناخته شده است .کاهش رشد گندم یکی از واکنشهای گیاه در تنش شوری است . که ناشی از کاهش فعالیتهای سنتزی مسیرهای متابولیکی سلولها است که ناشی از کاهش فعالیتهای سنتزی مسیرهای متابولیکی سلولها است که تولید ماده خشک را تحت تاثیر قرار میدهد و بصورت کاهش سطح برگ گیاه تظاهر نموده و در نهایت رشد کلیه اندامهای گیاهی و عملکرد راتحت تاثیر قرار می دهد

کافی استوارت(۱۳۷۶)در بررسی اثر شوری بر رشد و عملکرد ۹ رقم گندم گزارش نمودند که شوری باعث کاهش سطوح فتوسنتز کننده در گیاه شد، ولی بعضی از ارقام سطح برگ مناسب داشتند . در مقایسه عملکرد آنان نشان دادند که رقم قدس و فلات حساس به شوری هستند . و ارقام بزوستایا ، کراس روشن و الوند و موراکو تحمل به شوری داشته اند . برسی نتایج عمده تحقیقات مربوط به شوری نشان می دهد که گروه بندی والدین بر اساس تحمل به شوری برای رسیدن به ارقام برتر در برنامه های به نژادی مفید واقع شده است . لذا می توان نتیجه گرفت که بخشی از مکانیزمهای تحمل به شوری ژنتیکی بوده و قابل انتقال به نتاج است.


▪ تنشهای محیطی مانند :

خشکی ، شوری و سرما در گیاه موجب بروز یک سری تغییرات مورفولوژیکی و فیزیو لوژیکی می گردند . تعدادی از واکنشهای فیزیولوژیکی القاء شده تحت تنشهای محیطی متفاوت در گیاهان همانند می باشند که حاصل آن بروز روند پیچیده خود تنظیمی در گیاه است .

فرایند تغییرات حاصله نهایتا باعث تغییر تعادل ابی می گردد که بصورت کاهش پتا نسیل آبی بافتها بروز می نماید . لذا بدلیل کاهش شدید پتانسیل آبی محلول خاک سلولهای ریشه گیاه نیز بایستی پتانسیل آبی خود را به حدی کاهش دهند که اختلاف پتانسیل منفی تری بین دوسیستم هم جوار ایجاد شود تا جذب آب از محلول خاک برای گیاه امکان پذیر گردد . گزارشاتی وجود دارد که برخی از ارقام متحمل گندم در مراحل رشد رویشی و زایشی حساسیت یا تحمل متفاوتی نشان داده اند لذا به نظر می رسد که به گزینی به خصوص برای عملکرد دانه نیازمند گزینش در طی چند مرحله است .

مرحله رشد نهالبذری حساسترین مرحله رشدی بیشتر گیاهان به غلظت با لای نمک است در این مرحله از رشد گیاهان غلات جوانه های پنجه تشکیل شده و بعد ار آن رشد و تشکیل آغازه های برگ و سنبلچه شروع می شود .در نتیجه شوری با لای خاک طی مراحل اولیه رشد می تواند به شدت بر عملکرد نهایی بذر تا ثیر بگذارد .اگر چه تنش شوری جوانه زنی و سبز شدن را به تاخیر می اندازد . ولی بعصی گیا هان زراعی قادر به جوانه زنی در سطوح بالاتری از نمک که گیاهان بطور معمول می توانند آن را در مراحل رشد رویشی یا زایشی تحمل کنند هستند .به هر حال این تحمل بالای گیاهان در مراحل نهال بذری و حسا سیت آنها در مراحل رشد بعدی مزیت اندکی است .در گندم دوروم و گندم نان حساسیت به شوری با افزایش سن گیاه کا هش می یابد لذا پائین نگهداشتن شوری خاک در طی مرحله جوانه زنی و سبز شدن گیاهچه ای دارای اهمیت می با شد و به همین منظور کشت هیرم کاری در مناطق خشک و نیمه خشک در مورد غلات مرسوم است. در جو تفاوتهای ارقام در مرحله رشد گیاه افزایش یا فت . همچنین درجه تحمل نسبی در طی زمان رشد برای نیشکر نیز گزارش شده است این گزارشات فرایند غربال و انتخاب را در صورتیکه بر مبنای یک مرحله از رشد گیاه پایه گذاری شده باشد پیچیده می سازد .


● طبقه بندی گندم
۱) انواع هگزا پلوئیدی ۲n=۶x=۴۲کروموزوم

به گندمهای معمولی Dinkelمعروف بوده وعموماُ زراعی ولی دارای انواع لخت وبا پوشش می باشد . گونه T.aestivu گونه های وحشی واهلی گندم را برحسب نظرات اویلوف" و اصلاحات مکی" از کرومزومی (ژنتیکی) و به طور کلی به سه گروه به شرح زیر تقسیم میشوند :

۲) انواع دیپلوئیدی ۲n=۲x=۱۴ کرومزوم

به این گندمها ، گندمهای تکدانه یا Einkorn نیزمی گویند به لحاظ اینکه در هر سنبلچه واقع در محور سنبله همانند جو دو ردیفه فقط یک دانه تشکیل میشود .

دانه ها نیز همانند جو پوشش دار هستند . انواع زراعی در این گروه بسیار نادر می باشد .


۳) انواع تترا پلوئیدی ۲n=۴x=۲۸ کرومزوم
گندمهای جفت دانهای یا Emmre نامیده می شوند دارای انواع وحشی وزراعی ، لخت وپوشش دار بود ، ودو گونه T.DicoccumوT.Durum (گندم ماکارونی ) در سطوح وسیع کشت میشوند .

یکی از گونه های این گروه می باشد که با داشدن ارقام وانواع مختلف وتیپهای متعدد کاشت غالب جهانی رادارد .
●تیپهای رشد گندم :

گندم معمولی دارای انواع بهاره ، پاییزه ،دو فصله می باشد .
گندمهای پاییزه ریشه عمیق تر ، رشد بطئی تر ، رنگ دانه اغلب تیره تر ، درصد پروتئین بیشتر از انواع بهاره رفتن نیاز به دورهای سرما دارند و خفتگی بذر نیز در این تیپ مطرح می باشد.گندم های معمولی نیز دارای انواع سخت ونرم می باشند . در این سختی ونرمی علاوه بر خصوصیات ژنتیکی عوامل محیطی نیز موُثر هستند .گندم های معمولی از نظر برخی خصوصیات گیاه شناسی مثل داشتن یا نداشتن ریشک ، تراکم یا نیمه تراکم یا باز بودن محور سنبله، ارتفاع و ... دارای فرم های مختلفی هستند.


اصلاح و معرفی یک رقم شیوه های مختلفی دارد که عبارتند از :
۱) Selection
گندم های بومی هر کشوری ، مجموعه ای از انواع گندم های مختلف با ویژگی های مختلف می باشد که یک اصلاح گر از بین این انواع با توجه به هدف خود و نیز خصوصیات گیاهی ، مقاومت ها ، حساسیت ها ،عملکرد و غیره بوته های خاصی را انتخاب کرده وبا آزمایشات مختلفی که روی آنها انجام می دهد. در نهایت به یک توده بذر خالص با ویژگی های مورد نظر اصلاح گر می رسد . که با طی تشریفات قانونی آنرا به عنوان یک رقم معرفی می کنند . ارقام آذر ، امید ، روشن ، طبسی از جمله ارقامی هستند که به این ترتیب حاصل شده اند .

۲) Plant Introduction
در جهان مناطق متعددی هستند که شرایط اقلیمی آنها با شرایط اقلیمی مناطقی از کشور ما مطابقت می کند .
ارقامی که در این مناطق کشت موفقی داشته باشند ممکن است در مناطق مشابه در کشور ما نیز موفقیت آمیز باشد. لذا مراکز تحقیقات با وارد کردن نمونه ای از آنها به کشور وانجام آزمایشات مختلف برای مناطق خاصی معرفی کرده یا برا انجام تلاقی ها از آنها استفاده کند .
البرز ، بزوستایا ، پنجامو ، چناب ، خزر ، مغان ۱و۲ و کاوه این گونه اند .

۱) Hybridation
ممکن است یک رقم انتخابی از توده های بومی یا یک رقم وارداتی با داشتن صفات مطلوب یک چند ویژگی نا مناسبی هم داشته باشند. مثلآ عملکرد خوب ولی حساس به ریزش.

۲) Mutation
ممکن است به صورت طبیعی یا با اقداماتی چون پرتو نگاری با قرار دادن بذور یا گیاهان تحت شرایط با مواد خاص تغییراتی در ترکیبات ژنتیکی ودر نتیجه ویژگی های آنها ایجاد شود . اگر این تغییرات مطلوب باشد که احتمال آن بسیار کم است- میتوان آنرا به عنوان یک موتانت معرفی کرد .مثل موتانت اروند .

● طبقه بندی گندم بر اساس خصوصیات ژنتیکی
۱) گروه دیپلوئید (کروموزوم ۲n=۲۸)
▪ پوشیده – زراعی / Ein korn / T. aegilopoidesBa
▪ پوشیده – وحشی / Wild einkorn / T.boeoticum Boisscl
۲) گروه تتراپلوئید ( کروموزوم۲n=۲۸)
▪ پوشیده – وحشی / Wild Emmer / T. dicoccoides Korn
▪ پوشیده –زراعی / Timolcevi / T. dimophecvii Zhukow
▪ پوشیده –زراعی / Emmer / T. dicoccum schubi
▪ لخت – زراعی / Makaroni Wheat / T. durum Docf
▪ لخت – زراعی / Rivci Wheat /T. mrgidiom L .
▪ لخت - زراعی/ Khorasan Wheat / T. wranicum jakubz .
▪ لخت – زراعی / Polish Wheat =(T. oricniai pere )
▪ لخت – زراعی/ Persian Wheat / T. polonicum vav
۳) گروه هگزاپلوئیدی ( ( ۲n = ۴۲ )
▪ لخت – زراعی / Commun wheat / T. vulgare
▪ لخت – زراعی / Club wheat
▪ لخت – زراعی / Shot wheat
▪ پوشیده – زراعی/ Spelt
▪ پوشیده – زراعی / Rivet wheat
▪ پوشیده – زراعی / Khorasan wheat


 کشت گندم
در ابتدای هر کشتی باید زمین را آماده نماییم . نکته مهم در آماده سازی بستر بذر با توجه به اینکه گندم به نشست خاک در بعد از رویش فوق العاده حساس است شخم را بایستی حدود یکماه قبل از کاشت انجاه دهیم . در مورد کاشت گندم بلافاصله بعد از انجام شخم های عمیق خودداری کنیم گندم به نوع شخم حساسیت ندارد و بیشتر شخم سطحی را انجام می دهند . تسطیح خاک نیز یکی از مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد زدن لولر بایستی همزمان باشد با عملیات تهیه زمین و بستربذر زدن لولر باعث می شود که عمق بذر تنظیم شده باقی بماند و آبیاری نیز تسهیل می گردد .تاریخ کاشت در مناطق سردسیر باید دو ماه قبل از یخبندان ممتد باشد که در مهرماه می باشد .
برای هر روز تاخیر در کاشت ۱٪ به میزان بذر اضافه می کنیم . زمانی باید کشت شود که در زمان سرما به ۴ برگی رسیده باشد .در مورد نیاز کودی گندم باید بگویم که برای تعیین دقیق آن نیاز به آزمایش خاک می باشد .
▪ ازت : بصورت نیترات جذب می شود و آمونیم و اوره فرمهای قابل جذب بعدی می باشد و اهمیت کمتری دارد .تلفات گازی ازت بدلیل نیترات زدایی و غرقاب بودن زمین می باشد و تلفات گازی آونیاک بر اثر پخش در سطح خاک می باشد . برای کاهش تلفات بهتر است کود سرک را با آب حل کنیم و زمانی ک.د را در مسیر آب قرار دهیم که نصف کرت یا فارو را آب رفته باشد . ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلو اوره در هنگام کاشت - پنجه زنی - ساقه رفتن و تشکیل سنبله مصرف می شود .

بهتر در هنگام کاشت ۵۰ کیلو و در هنگام پنجه زنی و ساقه رفتن ۱۰۰ کیلو و در مرحله تشکیل سنبله ۵۰ کیلو در هکتار مصرف کنیم .

▪ فسفر : فسفر تمایل به جمع شدن در سطح خاک دارد . فرم محلول فسفر بیشتر قابل جذب می باشد . ازت و فسفر در تعامل با هم می باشند . فسفر توسط نوک ریشه جذب می شود . فسفر را بهتر است با شخم به عمق خاک بفرستیم . ۱۵۰ - ۱۰۰ کیلو سوپر فسفات تریپل در هکتار نیاز می باشد .
▪ پتاسیم : باعث بزرگ شدن دانه و افزایش کیفیت گندم و افزایش مقاومت به تنش خشکی و مقاومت به آفات و امراض می باشد . ۱۵۰ - ۱۰۰ کیلو فسفات پتاسیم در هکتار نیاز است .علاوه بر عناصر پر مصرف گندم به عناصر کم مصرفی نیز احتیاج دارد . سولفات روی ۴۰ کیلو و سولفات آهن ۴۰ کیلو در هکتار نیاز می باشد .ارقام الموت٬ بزوستایا ٬ زرین و شهریار ارقام زمستانه می باشند که باید از ۲۰ - ۱ مهر کاشته شوند . ارقام بک کراس روشن و الوند نیمه زمستانه هستند که باید از ۲۰ مهر تا ۲۰ آبان کاشته شوند .۱۸۰ تا ۲۲۰ کیلو بذر در هکتار نیاز می باشد . نکته مهم در آبیاری این است که باید در پاییز ۲ آب به گندم بدهیم .


▪ داشت :در مرحله داشت گندم یکی از مواردی که اهمیت زیادی دارد مبارزه با علفهای هرز می باشد . چون گندم یک گیاه باریک برگ می باشد علفهای هرز پهن برگ را به راحتی می توان کنترل نمود . برای کنترل آنها از سموم تو فور دی و گرانستار استفاده می شود . در مصرف تو فور دی باید دقت کنیم که زمان مصرف آنرا رعایت کنیم زیرا ممکن است که محصول خودمان نیز از بین برود . تو فور دی را باید بعد از ۴ -۲ برگی گندم تا زمانی که بند دوم ساقه گندم تشکیل شده مصرف کنیم . و به میزان ۲ - ۱.۵ لیتر در هکتار باید مصرف کنیم .

▪ گرانستار :
میزان مصرف ۲۰ - ۱۰ گرم در هکتار است . از مرحله ۲ برگی گندم تا تشکیل بند دوم ساقه باید مصرف شود . آزمایشات نشان می دهد که اختلاط این دو سم با هم نتیجه بهتری می دهد به این صورت که ۱۳- ۱۰ گرم گرانستار + ۱- ۷. لیتر تو فور دی به هم مخلوط شود و مصرف گردد . برای از بین بردن علفهای باریک برگ مثل یولاف از سمومی مانند آونج به میزان ۴ لیتر در هکتار در مرحله پنجه زنی گندم استفاده می شود و قابل اختلاط با تو فور دی می باشد . تاپیک علفهای یولاف و لولیم را کنترل می کند . رای گندم مصرف می شود و با گرانستار قابل اختلاط است و به میزان ۱ لیتر در هکتار مصرف می شود.ایلوکسان : بهترین لولیم کش است و چچم را کنترل می کند . به میزان ۲.۵ لیتر در هکتار استفاده می شود .پوماسوپر : یولاف را کنترل می کند و در گندم و جو استفاده می شود به میزان ۱- ۶. لیتر در هکتار و با گرانستار قابل اختلاط است .نکته : علف کشهای باریک برگ را باید قبل از پنجه زنی علف هرز مصرف کنیم .
● آفات و بیاریها :

▪ سن گندم :
سن کندم در دو مرحله خسارت می زند . اولین مرحله سن مادر است که در بهار هنگامی که دما به حدود ۱۰ درجه می رسد از مخفی گاه زمستانه خود بیرون می آید و به مزارع حمله می کند. سن مادر از برگها و جوانه انتهایی تغذیه می کند و باعث از بین رفتن گندم می شود . برای مبارزه باید به جمعیت آن در مزرعه دقت کرد در مزارعی که بیشتر از ۳ تن عملکرد دارند تعداد ۵- ۴ سن مادر در متر مربع را باید مبارزه نمود . بعد از تغذیه سن مادر در پشت برگها تخم گذاری می کند که سن پوره خارج شده از تخمها با مکیدن شیره دانه ها باعث خسارت می شوند . که در مزارع بابیش از ۳ تن عملکرد تعداد ۷ - ۶ پوره در متر مربع را باید مبارزه نمود . برای مبارزه از سم فنیتریتیون و فنتیون به میزان ۱.۲ لیتر در هکتار مصرف می شود .

▪ شته روسی :
علایم حمله آن به گندم به این صورت است که کندم بنفش می شود و کوتوله باقی می ماند و به خوشه نمی رود . برگ در امتداد رگبرگها بنفش می شود .برای مبارزه با آن در زمان مبارزه با سن گندم آن نیز کنترل می شود .دیگر آفات گندم خسارت چندانی نمی زنند و در هنگام مبارزه با سن گندم کنترل می شوند.از بیماریهای گندم می توان به سیاهک آشکار اشاره نمود : بوته های بیمار قوی تر و رشد سریعی دارند . عامل بیماریزا روی گل فعالیت دارد و سنبله را به یک توده سیاه تبدیل می کند .
توسط باد پراکنده می شود برای مبارزه با آن از سموم ویتاواکس و کاربندازیم بصورت پودر وتابل قابل حل در آب و به میزان ۲۰۰ گرم برای ۱۰۰ کیلو بذر استفاده می شود .

▪ سیاهک پنهان :
علایم آن شامل کوتاه ماندن ساقه و کاهش برگها و کوچک ماندن برگها است و رنگ برگها در سطح گره فوقانی به آبی مایل به سبز تبدیل می شوند .سنبله ها کوتاهتر یا دراز تر هستند در هنگام رمنکوبی دانه های آلوده شکسته و قارچ روی دانه های سالم میریزد و آنها را آلوده می کند و یا در خاک میریزد که تا ۱ سال قوه نامیه خود را حفظ می کند .که از زمان جوانه زنی فعالیت آن شروع می شود . برای مبارزه با آن باید بذور را با سموم ویتاواکس و کاربندازیم به میزان ۲۰۰ گرم در ۱۰۰ کیلو بذر صدعفونی نمود .

▪ سفیدک سطحی :
اگر در اواخر فروردینتا اوایل خرداد بارندگی زیاد باشد بروز می کند . ابتدا در قسمتهای پایینی در سطح پهنک و نزدیک رگبرگها لکه های پراکنده٬ کوچک و کشیده با پوشش تار عنکبوتی سفید ظاهر می شود که با افزایش ضخامت خاکستری و قهوه ای روشن می شود . برای مبارزه باید از ارقام مقاوم استفاده نمود و از ارکیبات گوگردی یا کاراتان ستفاده نمود .گندم معمولا هر ۱۵ -۱۰ روز یکبار باید آبیاری شود . که معمولا گندم به ۵ آب نیاز دارد که شامل خاک آب که اولین آبیاری را می گویند و دوم در هنگام پنجه زنی و سوم در هنگام ساقه رفتن و چهارم هنگام گلدهی و آخر در هنگام دانه بستن می باشد .

● برداشت : هنگامی که دانه ها سخت شدند که دیگر با ناخن تقسیم نمی شدند و رطوبت دانه۱۴٪ می باشد هنگام درو می باشد . برای برداشت باید از کمباین های که معاینه فنی شده اند استفاده شود که بهتر است نو باشند و ریزش بیشتر از ۵٪ نداشته باشند .

روش های کشت گندم رشد قارچ های عالم بوته میری گندم با روش کشات بذر بر روی پشته های بلند به دلیل عدم حالت غرقابی کمتر می شود.
روش های کشت گندم به وسعت و شیب زمین، مقدار آب موجود و مدیریت زارعی بستگی دارد.
به طور کلی روش های کشت عبارتست از:

۱) روش کرتی:
روشی است سنتی و در زمین هایی اعمال می شود که دارای سطح کم، شیب نامناسب و یا آب کم برای آبیاری هستند. در این روش معمولاً پس از انجام گاوآهن و دیسک،‌ بذر را پاشیده و با دیسک زیر خاک برده و مرزهایی با مرزبند ایجاد می کنند. در این روش استفاده از ماشین آلات برای انجام امور داشت مانند سمپاشی علیه علف های هرز غیرممکن و برداشت با کمباین به دلیل مرزهای زیاد مشکل است. همچنین از سطح مفید مزرعه به خوبی استفاده نشده و ضایعات زمین زیاد است.

۲) روش خطی یا فارویی:
این روش برای زراعت گندم آبی انجام می شود و به این ترتیب است که پس از انجام گاوآهن، دیسک و تسطیح، با استفاده از دستگاه کودپاش (سانتریفوژ) بذر را در سطح مزرعه پاشیده و سپس با دستگاه فاروئر جوی و پشته ایجاد می شود. در مواردی پیش از انجام جوی و پشته به وسیله دیسک بذر را زیر خاک می کنند که آزمایش ها نشان داده، این عمل چندان موثر و مورد نیاز نیست.
در این روش پشته ها،‌ کم عرض (۲۵ – ۱۰ سانتیمتر) و کم عمق (۱۵ – ۱۰ سانتیمتر) هستند و در مواردی هنگام آبیاری، حالت غرقابی ایجاد می شود. بذرپاشی به روش سانتریفوژ باعث می شود بذرها به طور تصادفی و کنترل نشده پخش و در خاک مستقر شوند، بنا بر این تعدادی بوته نیز در کف جویچه ها سبز می شوند که جایگاه مناسبی برای استقرار گیاه نبوده و ممکن است بوته های این ناحیه مقداری از مواد غذایی و رطوبت موجود را مصرف کنند. ولی قدرت رقابت با بوته های روی پشته را ندارند و محصولی نیز تولید نمی کنند و در صورت تولید از کیفیت کمی برخوردارند.
نوع دیگری از کشت ردیفی گندم در ایران وجود دارد که در آن از ماشین های بذرکار استفاده می شود. عرض پشته ها در این نوع بذرکارها تقریباً ثابت (حدود ۳۰ سانتیمتر) بوده و دستگاه قادر است سه ردیف بذر بر روی هر پشته بکارد. فاصله بین ردیف کاشت (فاصله وسط یک جویچه تا وسط جویچه مجاور) حدود ۵۵ سانتیمتر است. برخی بذرکارها همزمان دو عمل احداث پشته و کاشت بذر بر روی پشته را انجام می دهند که نوعی مزیت برای این دستگاه ها محسوب می شود.

۳) روش نواری:
این روش در زمین هایی که شیب مناسب داشته و انجام عمل تسطیح در آن ها میسر باشد قابل اجراست. در این روش با توجه به شیب مناسب نیازی به ایجاد جویچه نیست. کاشت با ماشین های بذرکار صورت گرفته زمین در قطعات بزرگ قابل آبیاری است. از دستگاه کمباینت می توان در این روش کشت استفاده کرد. این دستگاه همزمان در اراضی شخم خورده عملیات دیسک، تسطیح و کشت را انجام می دهد. اگر در اراضی با شیب نامناسب روش نواری اجرا شودف ناچار مرزهای متعددی باید ایجاد کرد که در نهایت همان روش کرتی خواهد بود.

۴) روش کشت بذر بر روی پشته های بلند:
مدرن ترین روشی است که در کشورهای پیشرفته اجرا می شود. به طور خلاصه، در این روش دو الی سه ردیف بذر بر روی پشته های بلند و عریض کاشته می شود. در این سیستم عرض پشته ۷۰ – ۴۵ سانتیمتر، فاصله ردیف کاشت بر روی پشته ۲۰ – ۱۵ سانتیمتر، عرض جویچه ها (فارو) ۳۰ – ۲۵ سانتیمتر و ارتفاع پشته (عمق فارو) ۲۰ – ۱۲ سانتیمتر است. هدایت آب در زمین از طریق جویچه ها انجام می شود، به طوری که رطوبت ه صورت نشتی به محل استقرار بذرها نفوذ می کند و حالت غرقابی ایجاد نمی شود. روش کاشت گندم با این روش به شرح زیر است:
پس از عملیات شخم عمیق، دیسک، تسطیح و قبل از بذرکاری جوی و پشته ها را متناسب با این روش با یک دستگاه خطزن احداث و زمین را آبیاری بسیار سنگین می کنند. پس از سبز شدن نسل ااول علف های هرز (که حدود ۸۰ درصد کل علف های هرز است) و در رطوبت کمی بیشتر از گاورو شدن، دستگاه را وارد زمین می کنند.

این دستگاه به گوته ای طراحی شده است که بیلچه های کولیتواتور که قبل از لوله های سقوط بذر قرار دارند روی پشته ها قرار گرفته، با تخریب پشته ها علف های هرز را از بین می برند، سپس بذرها به صورت ردیفی (معمولاً سه ردیف روی پشته) در عمق ۱۲ – ۸ سانتیمتر کاشته می شوند و بیلچه های احداث فارو که در پشت لوله های سقوط بذر قرار دارند، دوباره فاروها و پشته ها را در جای قبلی بازسازی
می کنند. بنابراین با عبور بذرکار همزمان، پشته ها تخریب می شوند، علف های هرز از بین
می روند، بذرها به صورت ردیفی کاشته شده و دوباره پشته ها و جویچه ها احداث می شوند.
پس از کاشت بذر، زمین به صورت ردیفی کاشته شده و دوباره پشته ها و جویچه ها احداث
می شوند. پس از کاشت بذر، زمین به مدت حدود ۴۰ روز آبیاری نمی شود (به دلیل این که بذر گیاه زراعی عمق کاشته شده است و رطوبت کافی برای جوانه زدن آن وجود دارد) در این مدت گیاهچه ها رشد کرده و در حالی که قسمت اعظم بذرهای علف های هرز قبل از کشات بذر جوانه می زنند و با بیلچه های کولیتواتور بذرکار از بین می روند، باقیمانده بذر علف های هرز در عمق کم قرار گرفته و رطوبت کافی برای سبز شدن آن ها وجود ندارد.

از مزایای روش کشت بذر بر روی پشته های بلند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

- سهولت آبیاری قبل از کاشت که کنترل مکانیکی علف های هرز را فراهم می کند.
- افزایش میزان سبز شدن بذر و یکنواختی مزرعه
- امکان استفاده از همان پشته ها در کشت های بعدی
- استفاده کمتر از بذر (بعضی از کشاورزان با مصرف فقط ۷۵ – ۵۰ کیلوگرم بذر در هکتار به تراکم مورد نظر می رسند)
- کاهش میزان مصرف علف کش ها
- کاهش سله بندی و خفگی بذر
- کاهش ورس (خوابیدگی) به دلیل عدم شرایط غرقابی
- امکان مصرف کود به صورت نواری و افزایش بازدهی مصرف کود
- کاهش فرسایش در مناطق پرباران به دلیل هدایت آب توسط فاروها
- افزایش تولید



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : دوشنبه بیست و پنجم بهمن 1389

زراعت ترتیکاله :

مقدمه:

مسئله تامين غذاي جمعيت روبه افزايش جهان يکي از مهمترين مسائلي است که خصوصا در کشور هاي در حال توسعه ، که نيمي از جمعيت آنها از فقر غذايي يا سوء تغذيه رنتج مي برند فکر بشر را به خود مشغول ساخته است .در کشور ما نيز اين مسئله حائز اهميت است. از طرف ديگر با توجه به محدوديت مراتع کشور وعدم تناسب علوفه استحصالي ونياز غذايي دامهاي موجود در کشور،يافتن راهکارهايي که به حل اين مشکل کمک کنند ضروري به نظر مي رسد.
استفاده دومنظوره غلات تا دحدي به رفع اين مشکل کمک مي کند. در واقع با کاشت گياهي نظير تريتيکاله در پائيزعلاوه بر تامين دانه،مي توان از آن در فصلي که هيچ گياه علوفه اي يا مرتعي سبز وجود ندارد به منظور تعليف دامها استفاده کرد.
تريتيکاله يک گونه جديد غله مي باشد که به وسيله انسان و از ترکيب ژنومهاي گندم وچاودار به وجود آمده است .در اين روند گندم به جاي گياه مادر به کار گرفته شده ودانه هاي گرده از چاودار مي باشد. دو رگ گيري مي تواند با گندمهاي تترا پلوييد وهگزا پلوييد نيز انجام پذيرد که بيشترين آنها از انواع تريتيکاله هگزا پلوييدي مي باشند .
تريتيکاله بر حسب (ياگونه) گندم وچاودار تلاقي داده شده براي توليد ان ممکن است بهاره يا زمستانه باشد. گياهي است يکساله يا کمي بيشتر از يک سال وتيپ عمومي ان شبيه گندم است در
مقايسه با گندم از قابليت رشد ومقاومت بيشتري بر خوردار بوده واز ديد توقع نسبت به شرايط آب وهواسيي وزمين براي پهنه هاي نا مناسب توسيه شده است.
از تريتيکاله به صورت دانه يا علوفه ويا هم دانه وهم علوفه وبه عنوان رژيم غذايي جايگزين به جاي سويا وذرت درتغذيه دام وطيور استفاده مي شود .اين نبات از نظر خوشخوراکي برتر يا برابر جو است وداراي رشد رويشي سريعتر از جو مي باشد . اين گياه تطابق خوبي در محدوده وسيعي از شرايط توام با تنگناهاي محيطي (خشکي،بيماريهاي برگي،سرما وحاصلخيزي محدود) در مناطق نيمه خشک مورد تاکيد قرار دارد .


گياهشناسي:
تريتيکاله گياهي خود بارور است ولي 10% تا40% دگر باروري نيز دارد. گل آزين تريتيکاله سنبله است وشباهت زيادي به سنبله چاودار دارد. طول سنبله وتعداد سنبلچه هاي موجود در تريتيکاله از گندم بيشتر بوده وممکن است به 25 تا 40 سنبلچه برسد. در هر سنبلچه تريتيکاله ممکن است 3 تا5 گلچه وبه طور ميانگين3 دانه در هر گلچه وجود داشته باشد.
ساقه وريشه تريتيکاله مشابه گندم ويا چاودار است. تعداد گلچه وطول سنبله تابع عوامل محيطي وژنتيکي است. دانه تريتيکاله شباهت زيادي به دانه چاودار دارد وتا حدي از دانه گندم درازتر است. چروکيدگي دانه مشکل عمومي تريتيکاله است که در بعضي از ارقام حتي منجر به کاهش وزن دانه وکاهش قابل توجه بازدهي آرد ان مي شود.


کيفيت وموارد مصرف:
تريتيکاله به دليل داشتن پروتيين بيشتر وترکيب متعادل ترب از آمينو اسيدها وبه ويژه سريع بودن رشد مجدد ان بعد از چرانيدن از لحاظ تغذيه وتعليف دام مي تواند جانشين غلات ديگري چونذرت،گندم،چاودار،جووذرت خوشه اي بشود. فعاليت انزيمي دانه بعضي از نژادهاي تريتيکاله قابل توجه است وبه همين دليل براي محصولات تخميري نيز مناسب خواهد بود.
ظرفيت آرد دهي تريتيکاله در مقايسه با گندم کم است. براي آرد کردن دانه هاي تريتيکاله ميتوان از ماشينهاي مناسب آرد سلزي گندم استفاده کرد. بازده ارد تريتيکاله از گندم کمتر ومانند چاودار در حدود 60% تا65% وميانگين پروتيين ان 13% است ودانه ان عمدتا در تغذيه دام به کار مي رود.
به منظور خصوصيات نانوايي آرد تريتيکاله لازم است مقداري آرد گندم به آن اضافه شود. نان تريتيکاله نسبت به نان گندم زود تر بيات مي شود.
دانه هاي تريتيکاله به صورت بلغور نيز در تغذيه انسان قرار مي گيرد. براي توليد بلغور لازم است که دانه ها به مدت 10 دقيقه جوشانده وسپس در دماي 120 درجه خشک شوند. در اين حالت دانه نيمه کوب يا خرد وسبوس از آنها جدا ميشود.


خاک تريتيکاله:
انجام مطالعات فراوان حاکي از ان است که سازگاري تريتيکاله در اراضي کم حاصلخيزوحاشيه اي وبعنوان گياه کم توقع در خاکهاي اسيدي،شني وقليايي،خاکهايي که کمبود مس،منگنز،روي وازت دارند. وخاکهايي که مسموميتداشته ويا شور هستندقابل توجه مي باشد. در استان خراسان کشت ان در اراضي که داراي خاکهاي نسبتا شور که از آب برخوردار باشند توصيه مي شود. در شرايط مناسب زراعي از نظر خاک در مقايسه با گندم وجو در کشت دومنظوره(علوفه ودانه) ويک منظوره(توليد دانه) عملکرد بيشتري داشته است.


خصوصيات زراعي:
تريتيکاله خصوصيات زرايي مشابهي با گندم دارد و ميتواند با استفاده از ادوات وماشينهاي متداول در زراعت گندم وهمان روشهاي کاشت،داشت،برداشت کشت وزرع شود. اين خصوصيات از جمله مزايايي هستند که در گسترش زراعت تريتيکاله موثر خواهد بود.


تاريخ مناسب براي بذر کاري يک مسئله منطقه اي است. با توجه به اين که کمينه دما براي جوانه زدن تريتيکاله مانند چاودار ويولاف 2 تا 3 درجه است ولي زود کاشت آن به مدت 10 روز در قياس با گندم باعث پر شدن مناسب دانه مي گردد. مقدار بذر و فاصله رديفهاي کاشت،مشابه گندم است ومقدار بذر بين25 تا 100 کيلو گرم درهکتار وفاصله رديفهاي کاشت بين20 تا45 سانتيمتر در نظر گرفته مي شود. عمق بذر کاري در زراعت تريتيکاله از گندم کمتر است وبه لحاظ پايين بودن قدرت دانه آن نبايد از 6 سانتيمتر تجاوز کند. تراکم بوته داراي همبستگي قوي با شرايط طي دوره رويش وتامين رطوبت آن زمان دارد. تراکم بوته با ميزان رطوبت مي تواند راندمان استفاده از آب وعملکرد را در حد مطلوب حفظ نمايد. روي هم رفته تعداد350 تا 400 بوته در متر مربع که مترادف است با 140 تا 160 کيلوگرم بذر در شرايط حاصلخيزي متوسط وبه قوه ناميه استاندارد مناسب تشخيص داده شده است.


نياز غذايي تريتيکاله:
فاکتورهايي نظير آب وهوا،حاصلخيزي خاک،رطوبت،ژنوتيپ ونوع برداشت بايد مد نظر قرار گرفته شود ولي در شرايط حاصلخيزي متوسط يا مناسب براي کسب عملکرد مطلوب ودر تاريخ کشت اپتيمم افزايش 80 کيلوگرمP و80کيلوگرمK و120کيلوگرمN در هکتار تا کنون عملکرد قابل قبول دانه را در بر داشته است.


آبياري:
در آزمايشاتي که در کشور صورت گرفته در شرايط حاصلخيزي محدود وبارش طبيعي طي سه سال ( به ترتيب 443،309،239 ميليمتر طي دوره رويش) نشان داده که عملکرد دانه ارقام تريتيکاله حدودا 21% بر عملکرد گندم برتري داشته که به نظر در شرايط بسيار مناسب بارندگي تا 400 ميليمتر بهترين راندمان را دارا مي باشد. برسيهاي انجام پذيرفته در اين شرايط محصول دانه در قطعات بدون درو بطور يکنواخت بيشتر از قطعات با يک يا دو چين درو علوفه بوده است. يک چين درو علوفه 27% تا60% ودر شرايط بارندگي مناسب 18% تا20% کاهش محصول دانه مشاهده شده است به نظر مي رسد.


توجه:
براي توليد دانه بيشتر در شرايط ديم چين برداري علوفه نبايد انجام گيرد.
در شرايط آبياري با توجه به اينکه عملکرد دانه وطول پر شدن آن همبستگي مثبت وقوي وجود دارد در زمان پر شدن دانه نياز به آب مشاهده مي گردد. همچنين تامين آب بستگي به نوع برداشت نيز دارد. در استان خراسان پس از يک يا دو نوبت سر چردادن در اوايل بهار اقدام به کود دهي وآبياريهاي بعدي مي نمايند. کشت آن در استان در اراضي که از آب برخوردار است توصيه مي شود.
در کل اگر مانند گندم وجو آبياري شود عملکرد بسيار خوبي خواهد داشت.


مبارزه با آفات وامراض وعلفهاي هرز:
تريتيکاله داراي خصوصيات مطلوب تحمل به بيماريهاي مثل کوتولگي جو،زنگ قهوه اي،سفيدک وسياهکهابوده ودر مقابل آفاتي چون شته روسي ،زنبور وعلفهاي هرز از تحمل خوبي برخوردار مي باشد.


برداشت تريتيکاله:
 در صورتي که در طول مراحل اوليه رشد سر چرا داده شود ميزان توليد دانه در هکتار حدود 3.5 تا 4 تن بوده ودر صورتي که برداشت علوفه صورت نپذيرد متوسط عملکرد دانه 6 تا 7 تن در هکتار بوده است.
عملکرد ان در کشورهاي جهان متفاوت بوده ودر بعضي کشورها ميانگين عملکرد 6.8 تا7.5 تن در هکتار مي باشد ولي طبق گزارشات راندمان عملکرد ان بيشتر از 9 تن در هکتار مي باشد.
برداشت ان شبيه به ساير غلات با کمباين صورت مي گيرد. همچنين اين گياه مقاومت خوبي نسبت به ريزش دانه دارد.



:: موضوعات مرتبط: زراعت
ن : مهدی رضوانی
ت : جمعه پانزدهم بهمن 1389
 
جهت اطلاع از تنظيمات و ويــــرايش اين قالب اينجا را کليک کنيد.

.:: کليک کنيد ::.